Το αποτέλεσμα είναι χορταστικό χωρίς να γίνεται βαρύ, τρώγεται ζεστό αλλά ίσως είναι ακόμη καλύτερο χλιαρό και δουλεύει εξίσου καλά ως κυρίως ή ως μεγάλο μεζεδάκι στο κέντρο του τραπεζιού.
Μερίδες: 4–5
Προετοιμασία: 20′ + μούλιασμα
Βράσιμο: 45–55′
Ψήσιμο: 45′
Δυσκολία: Εύκολη–μεσαία
Υλικά
- 500 γρ. γίγαντες, μουλιασμένοι από το προηγούμενο βράδυ
- 1 μεγάλο ξερό κρεμμύδι, ψιλοκομμένο
- 1 μέτριο καρότο, κομμένο σε μικρά κυβάκια
- 1 κλωνάρι σέλερι, ψιλοκομμένο
- 2 σκελίδες σκόρδο, ψιλοκομμένες
- 400 γρ. ψιλοκομμένη ντομάτα
- 1 γεμάτη κ.σ. πελτέ ντομάτας
- 80 ml εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο
- 1 μικρό πορτοκάλι – το ξύσμα και 2 κ.σ. από τον χυμό
- 2 κ.σ. κάπαρη, καλά ξεπλυμένη
- 80 γρ. ελιές Καλαμών χωρίς κουκούτσι, κομμένες στη μέση
- 1 φύλλο δάφνης
- 1 κ.γ. ξερή ρίγανη
- 1/2 κ.γ. γλυκιά πάπρικα
- 1 μικρή πρέζα κανέλα
- 1 κ.γ. μέλι
- 150 γρ. φέτα ΠΟΠ, σπασμένη με το χέρι
- 2 κ.σ. ψιλοκομμένο μαϊντανό
- 1 κ.σ. ψιλοκομμένο άνηθο
- αλάτι και φρεσκοτριμμένο πιπέρι
Εκτέλεση
1. Μουλιάζουμε και προβράζουμε τους γίγαντες
Βάζουμε τους γίγαντες σε άφθονο κρύο νερό για 10–12 ώρες. Την επόμενη μέρα τους στραγγίζουμε, τους ξεπλένουμε και τους βάζουμε σε κατσαρόλα με καθαρό νερό.
Βράζουμε σε μέτρια φωτιά για περίπου 45–55 λεπτά, μέχρι να έχουν μαλακώσει αλλά να κρατούν ακόμη το σχήμα τους. Δεν θέλουμε να λιώσουν, γιατί θα συνεχίσουν να ψήνονται μέσα στη σάλτσα.
2. Φτιάχνουμε τη μεσογειακή σάλτσα
Σε φαρδύ τηγάνι ζεσταίνουμε περίπου τα 50 ml από το ελαιόλαδο. Ρίχνουμε κρεμμύδι, καρότο και σέλερι και σοτάρουμε για 7–8 λεπτά σε μέτρια φωτιά μέχρι να μαλακώσουν.
Προσθέτουμε το σκόρδο και τον πελτέ. Ανακατεύουμε για περίπου 1 λεπτό μέχρι ο πελτές να σκουρύνει ελαφρά και να βγάλει το άρωμά του.
Ρίχνουμε την ντομάτα, τη δάφνη, τη ρίγανη, την πάπρικα, την ελάχιστη κανέλα, το μέλι, λίγο αλάτι και πιπέρι. Σιγοβράζουμε τη σάλτσα για 10–12 λεπτά.
3. Το πορτοκάλι μπαίνει στο σωστό σημείο
Μόλις η σάλτσα αρχίσει να δένει, προσθέτουμε το ξύσμα από το πορτοκάλι και μόνο 2 κουταλιές από τον χυμό. Δεν θέλουμε το φαγητό να γίνει γλυκό ή πολύ εσπεριδοειδές. Το πορτοκάλι πρέπει απλώς να φωτίζει τη ντομάτα και το ελαιόλαδο.
4. Στήνουμε το ταψί
Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 190°C στον αέρα ή στους 200°C στις αντιστάσεις.
Στραγγίζουμε τους γίγαντες, κρατώντας περίπου 300 ml από το νερό τους. Τους απλώνουμε σε μέτριο ταψί και προσθέτουμε τη σάλτσα. Ρίχνουμε περίπου 200 ml από το νερό που κρατήσαμε και ανακατεύουμε απαλά.
Ψήνουμε για 30 λεπτά. Αν δούμε ότι το φαγητό στεγνώνει πολύ γρήγορα, προσθέτουμε λίγο ακόμη από το νερό των φασολιών.
5. Κάπαρη, ελιές και φέτα μπαίνουν στο τέλος
Μετά τα πρώτα 30 λεπτά, βγάζουμε το ταψί και προσθέτουμε την κάπαρη και τις ελιές. Ανακατεύουμε μόνο μία φορά, προσεκτικά.
Σκορπίζουμε από πάνω τη φέτα σε χοντρά κομμάτια και περιχύνουμε με το υπόλοιπο ελαιόλαδο. Ξαναβάζουμε το ταψί στον φούρνο για άλλα 12–15 λεπτά, μέχρι η σάλτσα να μελώσει και οι άκρες των γιγάντων να αρχίσουν να καραμελώνουν.
6. Το τελείωμα
Βγάζουμε το ταψί από τον φούρνο και το αφήνουμε να σταθεί 15 λεπτά. Προσθέτουμε μαϊντανό και άνηθο και, αν θέλουμε, ελάχιστο φρεσκοτριμμένο πιπέρι.
Μην το σερβίρετε καυτό. Όσο πέφτει λίγο η θερμοκρασία, η ντομάτα, το πορτοκάλι, η κάπαρη και η φέτα γίνονται πιο καθαρές στον ουρανίσκο.
Το μυστικό για να μελώσουν χωρίς να λιώσουν
Το κρίσιμο σημείο είναι να μη βράσουμε υπερβολικά τους γίγαντες πριν μπουν στον φούρνο. Θέλουμε να είναι σχεδόν έτοιμοι, αλλά με μια μικρή αντίσταση στο κέντρο. Έτσι απορροφούν τη σάλτσα στο ταψί χωρίς να σπάνε.
Η τεχνική του «πλακί» βασίζεται ακριβώς σε αυτό: όσπριο, ντομάτα, ελαιόλαδο και μυρωδικά ψήνονται μαζί μέχρι η σάλτσα να συμπυκνωθεί και να γυαλίσει. Οι παραδοσιακές εκδοχές των γιγάντων πλακί κινούνται γύρω από αυτόν τον βασικό άξονα.
Γιατί ταιριάζει το πορτοκάλι
Το πορτοκάλι δεν πρέπει να κυριαρχεί. Το ξύσμα έχει αιθέρια έλαια που ταιριάζουν εξαιρετικά με ντομάτα, ελιές, φέτα και ρίγανη. Η μικρή ποσότητα χυμού κόβει επίσης τη γλύκα της μελωμένης ντομάτας χωρίς να κάνει τη σάλτσα ξινή.
Τι να βάλετε δίπλα
Σερβίρετε τους γίγαντες με χωριάτικο ψωμί, μια απλή πράσινη σαλάτα ή χόρτα με λεμόνι. Για μεγαλύτερο τραπέζι, μπορούν να σταθούν δίπλα σε ψητό ψάρι ή κοτόπουλο.
Αν σας αρέσουν τα ελληνικά φαγητά φούρνου, δείτε επίσης τις μελιτζάνες φούρνου με ντομάτα, φέτα και σκορδάτο ψίχουλο, τα κλασικά παπουτσάκια με κιμά και μπεσαμέλ και το λεμονάτο κοτόπουλο φούρνου με φέτα και ρίγανη.
3 λάθη που χαλάνε τους γίγαντες
- Τους βράζετε μέχρι να λιώσουν. Θα διαλυθούν στο ψήσιμο.
- Βάζετε πολύ νερό στο ταψί. Θέλουμε μελωμένη σάλτσα, όχι σούπα.
- Βάζετε τη φέτα από την αρχή. Θα στεγνώσει. Μπαίνει στα τελευταία λεπτά.
Αποθήκευση
Κρατούνται σε κλειστό δοχείο στο ψυγείο έως 3 ημέρες. Είναι από τα φαγητά που συχνά είναι ακόμη καλύτερα την επόμενη μέρα. Βγάλτε τα από το ψυγείο 20–30 λεπτά πριν τα φάτε ή ζεστάνετέ τα ήπια.
Σημείωση M24: Η συνταγή είναι πρωτότυπη σύνθεση του M24 πάνω στην ελληνική τεχνική των γιγάντων πλακί, με μεσογειακή παραλλαγή πορτοκαλιού, κάπαρης, ελιάς και φέτας.