Λίγες ημέρες πριν ανοίξουν τα σχολεία στις 11 Σεπτεμβρίου, ο ΕΟΔΥ έδωσε στη δημοσιότητα έναν νέο, ολοκληρωμένο οδηγό για τις λοιμώξεις στο σχολικό περιβάλλον. Το εγχειρίδιο δεν αφορά μόνο εκπαιδευτικούς και διευθυντές. Απαντά σε ερωτήματα που απασχολούν κάθε γονιό: πότε ένα παιδί πρέπει να μείνει σπίτι, πότε μπορεί να επιστρέψει, τι γίνεται με γαστρεντερίτιδα ή στρεπτόκοκκο και πότε ένα μεμονωμένο κρούσμα απαιτεί πραγματικά αυξημένα μέτρα.
Ο ΕΟΔΥ χαρακτηρίζει το νέο έγγραφο ως το πρώτο ολοκληρωμένο εγχειρίδιο για τη χώρα που παρέχει ενιαία, επιστημονικά τεκμηριωμένη καθοδήγηση για βρεφονηπιακούς σταθμούς και σχολικές μονάδες. Περιλαμβάνει κανόνες ατομικής και περιβαλλοντικής υγιεινής, ασφάλεια τροφίμων, διαχείριση μεμονωμένων κρουσμάτων ή συρροών και κριτήρια απομάκρυνσης και επιστροφής παιδιών και προσωπικού.
Το σημαντικό για τους γονείς είναι να αποφύγουν δύο άκρα: ούτε να στέλνουν στην τάξη ένα παιδί που βρίσκεται ακόμη σε φάση μεταδοτικής λοίμωξης, ούτε να κρατούν ένα παιδί εκτός σχολείου περισσότερο από όσο χρειάζεται χωρίς ιατρική ή επίσημη ένδειξη.
- Το σχολείο πρέπει να έχει σαφή διαδικασία για μεμονωμένο κρούσμα ή συρροή λοιμώξεων.
- Η επιστροφή δεν είναι ίδια για κάθε νόσημα – υπάρχουν διαφορετικά κριτήρια.
- Σε γαστρεντερίτιδα, η αποχή μπορεί να συνεχίζεται και μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων.
- Στον στρεπτόκοκκο, ο ΕΟΔΥ έχει δώσει ειδικό χρόνο παραμονής στο σπίτι μετά την έναρξη της κατάλληλης αντιβίωσης.
- Το κλείσιμο σχολείου δεν είναι αυτόματη απάντηση σε ένα μεμονωμένο κρούσμα.
- Η υγιεινή χεριών, ο αερισμός, ο καθαρισμός και ο εμβολιασμός παραμένουν βασικές γραμμές άμυνας.
Σχολεία 2026: Τι ακριβώς είναι ο νέος οδηγός του ΕΟΔΥ
Ο ΕΟΔΥ ανακοίνωσε στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 ότι εκπόνησε νέο οδηγό με τίτλο «Μέτρα Πρόληψης και Ελέγχου Λοιμωδών Νοσημάτων σε Βρεφονηπιακούς Σταθμούς και Σχολικές Μονάδες».
Σύμφωνα με τον Οργανισμό, ο οδηγός βασίζεται στη διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία, στις εθνικές και διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες και αξιολογήθηκε από επιστήμονες και αρμόδιους φορείς.
Η σημασία του είναι ότι για πρώτη φορά επιχειρεί να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο πλαίσιο κανόνες που μέχρι σήμερα βρίσκονταν διάσπαρτοι σε οδηγίες για διαφορετικά νοσήματα.
Πότε πρέπει ένα παιδί να μείνει σπίτι
Δεν υπάρχει ένας ενιαίος αριθμός ημερών που να ισχύει για όλες τις λοιμώξεις. Η σωστή απόφαση εξαρτάται από το νόσημα, τα συμπτώματα, το αν έχει ξεκινήσει κατάλληλη αγωγή και τα ειδικά κριτήρια που προβλέπει ο ΕΟΔΥ.
Ο νέος οδηγός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα κριτήρια απομάκρυνσης και επιστροφής. Αυτό σημαίνει ότι η λογική «έμεινε μια μέρα σπίτι και αύριο πάει σχολείο» δεν είναι σωστή για κάθε περίπτωση.
Επίσης, αν το παιδί έχει έντονα συμπτώματα, πυρετό, επανειλημμένους εμετούς, διάρροιες, έντονη καταβολή ή συμπτώματα που προκαλούν ανησυχία, η αξιολόγηση από παιδίατρο είναι προτιμότερη από οποιαδήποτε γενική διαδικτυακή συμβουλή.
Γαστρεντερίτιδα: Γιατί οι 48 ώρες έχουν σημασία
Στις οδηγίες του ΕΟΔΥ για βακτηριακές γαστρεντερίτιδες σε παιδικές και σχολικές δομές αναφέρεται ότι το παιδί παραμένει εκτός όσο διαρκούν τα συμπτώματα και για 48 ώρες μετά την ανάρρωση.
Αυτό έχει πρακτική σημασία επειδή ένα παιδί μπορεί να φαίνεται καλύτερα το επόμενο πρωί, αλλά η επιστροφή αμέσως μετά τον τελευταίο εμετό ή τη διάρροια μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα μετάδοσης σε τάξεις όπου υπάρχει στενή επαφή και κοινόχρηστες επιφάνειες.
Το 48ωρο δεν πρέπει να εφαρμόζεται μηχανικά σε κάθε πιθανή αιτία γαστρεντερίτιδας χωρίς ιατρική εκτίμηση. Ο ίδιος ο οδηγός διαφοροποιεί ειδικές λοιμώξεις, στις οποίες μπορεί να απαιτούνται αυστηρότερα κριτήρια.
Στρεπτόκοκκος: Πότε μπορεί να επιστρέψει το παιδί
Σε επίσημη οδηγία για κρούσματα στρεπτοκοκκικής λοίμωξης σε σχολεία, ο ΕΟΔΥ αναφέρει ότι το παιδί πρέπει να παραμένει στο σπίτι μέχρι να έχει λάβει κατάλληλη αντιβιοτική αγωγή για τουλάχιστον ένα έως δύο εικοσιτετράωρα.
Το κρίσιμο εδώ είναι η λέξη «κατάλληλη». Δεν πρέπει να ξεκινά αντιβίωση χωρίς ιατρική διάγνωση και οδηγία. Οι ιογενείς φαρυγγίτιδες δεν αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά, ενώ η ακατάλληλη χρήση τους συμβάλλει στη μικροβιακή αντοχή.
Ο ΕΟΔΥ έχει επίσης διευκρινίσει ότι σε ένα μεμονωμένο κρούσμα διεισδυτικής λοίμωξης από στρεπτόκοκκο δεν συνιστάται ως ρουτίνα μαζικός έλεγχος όλων των επαφών με strep test ή καλλιέργεια ούτε προληπτική χορήγηση αντιβιοτικών σε όλους.
Ένα κρούσμα στρεπτόκοκκου δεν σημαίνει ότι κλείνει το σχολείο
Αυτό είναι ένα από τα σημεία στα οποία ο ΕΟΔΥ έχει τοποθετηθεί με σαφήνεια.
Σε οδηγία του 2025, που παραμένει σχετική με τη διαχείριση σχολικού κρούσματος, ο Οργανισμός ανέφερε ότι δεν χρειάζεται και δεν πρέπει να κλείνουν σχολικές μονάδες ή τμήματα μόνο επειδή εμφανίστηκε κρούσμα στρεπτοκοκκικής λοίμωξης.
Επίσης δεν συνιστάται αυτόματα ειδική απολύμανση από εξωτερικό συνεργείο. Προτείνονται ενισχυμένη ατομική υγιεινή, συχνό πλύσιμο χεριών, αποφυγή κοινής χρήσης ποτηριών ή προσωπικών αντικειμένων, τακτικός αερισμός και ενίσχυση του κανονικού καθαρισμού.
Πότε ένα σχολείο πρέπει να ανησυχήσει περισσότερο
Άλλο ένα μεμονωμένο κρούσμα και άλλο μια συρροή, δηλαδή πολλαπλά συνδεόμενα περιστατικά σε μικρό χρονικό διάστημα.
Ο νέος οδηγός του ΕΟΔΥ προβλέπει διαφορετική αντιμετώπιση ανάλογα με τον αριθμό των περιστατικών, το είδος του νοσήματος και την πιθανή σύνδεσή τους. Σε τέτοιες περιπτώσεις η σχολική μονάδα πρέπει να συνεργάζεται με τις αρμόδιες υπηρεσίες δημόσιας υγείας και να ακολουθεί στοχευμένες οδηγίες.
Η λογική είναι ότι τα μέτρα πρέπει να είναι αναλογικά με τον πραγματικό κίνδυνο, όχι αποτέλεσμα πανικού.
Αερισμός και καθαρισμός: Τα απλά μέτρα που κάνουν διαφορά
Ο σωστός αερισμός των αιθουσών και ο τακτικός καθαρισμός των συχνά αγγιζόμενων επιφανειών παραμένουν βασικά μέτρα πρόληψης.
Ιδιαίτερα στις πρώτες εβδομάδες του σχολείου, όταν παιδιά από διαφορετικά οικογενειακά περιβάλλοντα επιστρέφουν σε στενό συγχρωτισμό, οι απλές καθημερινές συνήθειες έχουν μεγαλύτερη αξία από τις υπερβολικές απολυμάνσεις.
Τα παιδιά πρέπει επίσης να μάθουν από μικρά να μην μοιράζονται ποτήρια, παγούρια, μαχαιροπίρουνα ή προσωπικά αντικείμενα που έρχονται σε επαφή με στόμα και μύτη.
Η υγιεινή των χεριών παραμένει το πιο απλό όπλο
Πλύσιμο με νερό και σαπούνι πριν από το φαγητό, μετά την τουαλέτα, μετά από φύσημα της μύτης και όταν τα χέρια είναι εμφανώς λερωμένα είναι βασικές πρακτικές που μειώνουν τη μετάδοση πολλών λοιμώξεων.
Το αντισηπτικό μπορεί να είναι χρήσιμο όταν δεν υπάρχει άμεση πρόσβαση σε νερό και σαπούνι, αλλά δεν αντικαθιστά πάντα το κανονικό πλύσιμο – ειδικά όταν υπάρχουν εμφανείς ρύποι ή σε ορισμένες γαστρεντερικές λοιμώξεις.
Εμβολιασμός: Ο ΕΟΔΥ τον βάζει στο κέντρο της πρόληψης
Ο νέος οδηγός περιλαμβάνει ρητά τη σημασία του εμβολιασμού παιδιών και προσωπικού ως βασικού μέτρου ατομικής και συλλογικής προστασίας.
Για τους γονείς αυτό μεταφράζεται σε έναν πρακτικό έλεγχο πριν από την έναρξη της χρονιάς: αν το βιβλιάριο υγείας και το εμβολιαστικό πρόγραμμα του παιδιού είναι ενημερωμένα σύμφωνα με τις οδηγίες του παιδιάτρου και το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.
Τι πρέπει να κάνει ο γονιός αν το παιδί αρρωστήσει μέσα στη σχολική ημέρα
Αν εμφανιστούν σημαντικά συμπτώματα κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, η σχολική μονάδα πρέπει να ακολουθήσει τη διαδικασία που προβλέπεται για την απομάκρυνση και ασφαλή παραλαβή του παιδιού.
Ο γονιός καλό είναι να έχει ενημερωμένα στοιχεία επικοινωνίας στο σχολείο και ένα εναλλακτικό πρόσωπο που μπορεί να παραλάβει το παιδί αν ο ίδιος δεν είναι άμεσα διαθέσιμος.
Η έναρξη της χρονιάς στις 11 Σεπτεμβρίου και οι ώρες προσέλευσης έχουν αναλυθεί στον οδηγό του M24 για τον αγιασμό και το πρώτο κουδούνι στα σχολεία.
Τι ΔΕΝ πρέπει να κάνει ένας γονιός
- Να δίνει αντιβιοτικό χωρίς ιατρική οδηγία.
- Να στέλνει το παιδί στο σχολείο μόνο επειδή «έπεσε ο πυρετός με αντιπυρετικό».
- Να θεωρεί ότι κάθε βήχας ή καταρροή απαιτεί πολυήμερη αποχή χωρίς άλλη εκτίμηση.
- Να απαιτεί κλείσιμο τμήματος για κάθε μεμονωμένο κρούσμα.
- Να βασίζεται σε μηνύματα ομάδων γονέων ως υποκατάστατο της επίσημης ενημέρωσης.
Τι πρέπει να έχει έτοιμο κάθε σχολείο
Ο νέος οδηγός δεν αφορά μόνο τις οικογένειες. Οι σχολικές μονάδες πρέπει να έχουν σαφείς διαδικασίες για:
- ατομική και περιβαλλοντική υγιεινή,
- ασφάλεια τροφίμων,
- διαχείριση μεμονωμένου κρούσματος,
- αναγνώριση συρροής περιστατικών,
- επικοινωνία με γονείς και αρμόδιες αρχές,
- κριτήρια επιστροφής παιδιών και προσωπικού.
Η φετινή χρονιά φέρνει και αρκετές ακόμη αλλαγές στις σχολικές μονάδες. Το M24 έχει συγκεντρώσει τις 10 αλλαγές στα σχολεία για το 2026-2027, από lockers έως 6.479 απινιδωτές.
Οι λοιμώξεις δεν σταματούν επειδή τελείωσε το καλοκαίρι
Η επιστροφή στο σχολείο σημαίνει μεγαλύτερο συγχρωτισμό και περισσότερες καθημερινές επαφές. Αυτό φυσιολογικά διευκολύνει τη μετάδοση αναπνευστικών και γαστρεντερικών λοιμώξεων, χωρίς να σημαίνει ότι κάθε αύξηση συμπτωμάτων αποτελεί «επιδημία».
Παράλληλα, ορισμένοι θερινοί κίνδυνοι παραμένουν ενεργοί και τον Σεπτέμβριο. Το M24 έχει ήδη καταγράψει την έντονη κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου και τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια.
Πότε χρειάζεται άμεσα γιατρός
Ο παρών οδηγός είναι ενημερωτικός και δεν αντικαθιστά την ιατρική αξιολόγηση. Ο γονιός πρέπει να ζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια όταν ένα παιδί εμφανίζει σοβαρή δυσκολία στην αναπνοή, έντονη υπνηλία ή σύγχυση, σημεία αφυδάτωσης, επίμονο υψηλό πυρετό, σπασμούς, εξάνθημα που συνοδεύεται από σημαντική επιδείνωση της γενικής κατάστασης ή οποιοδήποτε σύμπτωμα που φαίνεται ασυνήθιστα σοβαρό.
Σε βρέφη, σε παιδιά με χρόνια νοσήματα, ανοσοκαταστολή ή άλλους παράγοντες κινδύνου, το όριο επικοινωνίας με τον παιδίατρο πρέπει να είναι χαμηλότερο.
FAQ – Λοιμώξεις και σχολείο 2026
Πρέπει κάθε παιδί με συνάχι να μένει σπίτι;
Όχι απαραίτητα. Η απόφαση εξαρτάται από τη συνολική κλινική εικόνα, το είδος της λοίμωξης και τα ειδικά κριτήρια του ΕΟΔΥ. Ένα παιδί που είναι εμφανώς άρρωστο ή δεν μπορεί να συμμετέχει κανονικά στη σχολική ημέρα χρειάζεται αξιολόγηση.
Πότε επιστρέφει μετά από γαστρεντερίτιδα;
Για βακτηριακές γαστρεντερίτιδες, επίσημες οδηγίες του ΕΟΔΥ αναφέρουν αποχή όσο υπάρχουν συμπτώματα και για 48 ώρες μετά την ανάρρωση. Ορισμένες ειδικές λοιμώξεις έχουν αυστηρότερα κριτήρια.
Πότε επιστρέφει μετά από στρεπτόκοκκο;
Ο ΕΟΔΥ έχει αναφέρει παραμονή στο σπίτι έως ότου το παιδί έχει λάβει κατάλληλη αντιβιοτική αγωγή για τουλάχιστον 1–2 εικοσιτετράωρα, σύμφωνα πάντα με την ιατρική οδηγία.
Κλείνει το σχολείο αν εμφανιστεί στρεπτόκοκκος;
Όχι αυτόματα. Ο ΕΟΔΥ έχει διευκρινίσει ότι δεν πρέπει να κλείνουν σχολικές μονάδες ή τμήματα μόνο λόγω ενός κρούσματος στρεπτοκοκκικής λοίμωξης.
Πού βρίσκω τον επίσημο οδηγό;
Στην ιστοσελίδα του ΕΟΔΥ, στην ενότητα για τα μέτρα πρόληψης και ελέγχου λοιμωδών νοσημάτων σε σχολικές μονάδες.
Πηγές
- ΕΟΔΥ – Μέτρα Πρόληψης και Ελέγχου Λοιμωδών Νοσημάτων σε Βρεφονηπιακούς Σταθμούς και Σχολικές Μονάδες, 2/9/2026
- ΕΟΔΥ – Μέτρα πρόληψης και ελέγχου γαστρεντερίτιδας σε παιδικές/σχολικές δομές
- ΕΟΔΥ – Οδηγίες διαχείρισης κρουσμάτων στρεπτόκοκκου στο σχολικό περιβάλλον
Σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά παιδιατρική διάγνωση ή εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.