Μία εβδομάδα μετά την καταστροφή στα Ιμαλάια, το Νεπάλ εξακολουθεί να μετρά νεκρούς και να ψάχνει χιλιάδες ανθρώπους μέσα στη λάσπη, στα χαλάσματα και σε πλημμυρισμένες σήραγγες. Ο νεότερος απολογισμός που μετέδωσε το Associated Press την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου ανεβάζει τους επιβεβαιωμένους νεκρούς στους 1.118, ενώ περισσότεροι από 3.900 άνθρωποι παραμένουν αγνοούμενοι.
Η εικόνα έχει αλλάξει δραματικά από τις 28 Αυγούστου, όταν το M24 κατέγραφε 547 νεκρούς και 977 αγνοούμενους μετά την καταστροφική πλημμύρα στο Νεπάλ. Μέσα σε λίγες ημέρες ο αριθμός των θυμάτων υπερδιπλασιάστηκε, ενώ οι επιχειρήσεις διάσωσης έχουν περάσει πλέον σε μια ακόμη δυσκολότερη φάση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται τώρα η τύχη εκατοντάδων εργαζομένων σε υδροηλεκτρικά έργα. Περίπου 900 εργαζόμενοι εξακολουθούν να αγνοούνται και οι διασώστες φοβούνται ότι περίπου 500 μπορεί να βρίσκονται μέσα σε σήραγγες που γέμισαν λάσπη, νερό και συντρίμμια.
Την ίδια στιγμή, στο Κατμαντού έχουν αρχίσει μαζικές ταφές μη αναγνωρισμένων θυμάτων, ενώ οι αρχές διατηρούν δείγματα DNA και στοιχεία ταυτοποίησης με την ελπίδα ότι οι οικογένειες θα μπορέσουν αργότερα να μάθουν τι συνέβη στους ανθρώπους τους.
Από τους 547 νεκρούς στους 1.118 μέσα σε λίγες ημέρες
Η κλίμακα της καταστροφής αποκαλύπτεται σταδιακά καθώς τα σωστικά συνεργεία φτάνουν σε απομονωμένες περιοχές και αποκαθίσταται η πρόσβαση σε χωριά, δρόμους και εργοτάξια που είχαν κοπεί από τον υπόλοιπο κόσμο.
Στις 29 Αυγούστου, το υπουργείο Εξωτερικών του Νεπάλ ανακοίνωνε επισήμως 626 νεκρούς και περίπου 2.400 αγνοούμενους. Μία ημέρα αργότερα, οι νεκροί είχαν φτάσει τους 734 και οι αγνοούμενοι περίπου τους 2.500.
Ο νεότερος απολογισμός της 2ας Σεπτεμβρίου, που επικαλείται το Associated Press, ανεβάζει πλέον τους νεκρούς σε τουλάχιστον 1.118 και τους αγνοούμενους σε περισσότερους από 3.900.
Οι αριθμοί παραμένουν δυναμικοί και μπορεί να αλλάξουν ξανά. Σε καταστροφές τέτοιας έκτασης, οι λίστες αγνοουμένων συχνά περιλαμβάνουν ανθρώπους που αργότερα εντοπίζονται ζωντανοί ή βρίσκονται σε άλλη περιοχή χωρίς δυνατότητα επικοινωνίας.
Αυτό συνέβη ήδη με ορισμένους ξένους τουρίστες, οι οποίοι είχαν δηλωθεί αγνοούμενοι αλλά τις τελευταίες ώρες επικοινώνησαν με τις αρχές.
Περίπου 590 ξένοι υπήκοοι εξακολουθούν να αγνοούνται
Η καταστροφή έχει αποκτήσει έντονη διεθνή διάσταση.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών του Νεπάλ, μέχρι στιγμής έχουν διασωθεί 324 ξένοι υπήκοοι, ενώ περίπου 590 άνθρωποι από 39 χώρες εξακολουθούν να αναζητούνται.
Ανάμεσά τους βρίσκονται τουρίστες, εργαζόμενοι και ταξιδιώτες που βρίσκονταν στην ορεινή περιοχή όταν το τεράστιο κύμα νερού, πάγου, βράχων και λάσπης άρχισε να κατεβαίνει από τα Ιμαλάια στις 26 Αυγούστου.
Η Αυστραλία, για παράδειγμα, ανακοίνωσε ότι ο αριθμός των δικών της αγνοουμένων μειώθηκε από 43 σε 38, αφού πέντε άνθρωποι επιβεβαιώθηκε ότι είναι ασφαλείς.
Αυτές οι μικρές θετικές ειδήσεις δεν αλλάζουν τη γενική εικόνα, αλλά δείχνουν γιατί οι αρχές είναι προσεκτικές όταν ανακοινώνουν αριθμούς: η κατάσταση μεταβάλλεται συνεχώς.
Η πιο δύσκολη μάχη δίνεται μέσα στις σήραγγες
Η μεγαλύτερη αγωνία των διασωστών επικεντρώνεται στα υδροηλεκτρικά έργα στις περιοχές Rasuwa και Nuwakot.
Σύμφωνα με το Associated Press, τουλάχιστον 12 υδροηλεκτρικά projects επλήγησαν από την καταστροφή. Τέσσερα βρίσκονταν υπό κατασκευή, επτά λειτουργούσαν ήδη και ένα βρισκόταν σε φάση δοκιμών.
Περίπου 900 εργαζόμενοι από τα συγκεκριμένα έργα αναζητούνται. Για περίπου 500 από αυτούς υπάρχει φόβος ότι μπορεί να βρίσκονται μέσα σε σήραγγες.
Το πρόβλημα είναι ότι οι σήραγγες δεν είναι απλώς πλημμυρισμένες.
Σε πολλά σημεία έχουν γεμίσει με λάσπη, πέτρες και φερτά υλικά. Τμήματα έχουν καταρρεύσει, η πρόσβαση είναι εξαιρετικά δύσκολη και η παροχή καθαρού αέρα και νερού στους εγκλωβισμένους — αν υπάρχουν ακόμη ζωντανοί άνθρωποι στο εσωτερικό — αποτελεί τεράστια πρόκληση.
Drones με θερμικές κάμερες μπαίνουν εκεί όπου δεν μπορούν οι άνθρωποι
Στην επιχείρηση χρησιμοποιούνται πλέον drones για να ερευνηθούν σημεία όπου οι διασώστες δεν μπορούν να μπουν με ασφάλεια.
Ένας από τους χειριστές, ο filmmaker Manish Maharjan, χρησιμοποιεί drones με θερμικές κάμερες αλλά και ηχεία, ώστε να εντοπίζει πιθανά σημάδια ζωής και να μεταδίδει ήχο μέσα στις σήραγγες.
Η τεχνολογία έχει ήδη βοηθήσει σε εξωτερικές επιχειρήσεις αναζήτησης, όμως μέσα στα στενά, ελικοειδή και γεμάτα λάσπη τούνελ η αποτελεσματικότητά της περιορίζεται.
Το παράθυρο του χρόνου γίνεται όλο και πιο κρίσιμο.
Όσο περνούν οι ημέρες χωρίς επικοινωνία, μειώνονται οι πιθανότητες επιβίωσης ανθρώπων που μπορεί να βρίσκονται παγιδευμένοι χωρίς επαρκή αέρα, πόσιμο νερό ή δυνατότητα μετακίνησης.
Μαζικές ταφές στο Κατμαντού
Η πιο σκληρή εικόνα της καταστροφής καταγράφεται πλέον στην πρωτεύουσα.
Οι αρχές έχουν αρχίσει να προχωρούν σε μαζικές ταφές θυμάτων που δεν έχουν ακόμη ταυτοποιηθεί.
Πριν από την ταφή, λαμβάνονται δείγματα DNA και καταγράφονται διαθέσιμα στοιχεία, ώστε να υπάρχει δυνατότητα μελλοντικής ταυτοποίησης.
Η διαδικασία γίνεται καθώς τα νεκροτομεία και οι υπηρεσίες αντιμετωπίζουν τεράστιο αριθμό σορών, ενώ παράλληλα υπάρχει ανησυχία για υγειονομικούς κινδύνους στις πληγείσες περιοχές.
Περίπου 400 επιζώντες από την πόλη Timure έχουν ήδη μεταφερθεί σε μοναστήρι στο Κατμαντού, όπου φιλοξενούνται με τη βοήθεια κατοίκων, συγγενών και φιλανθρωπικών οργανώσεων.
Τι ακριβώς συνέβη στις 26 Αυγούστου
Η καταστροφή ξεκίνησε ψηλά στα Ιμαλάια.
Οι μέχρι τώρα επιστημονικές αναλύσεις δείχνουν ότι σημειώθηκε κατάρρευση βράχων και παγετώδους πάγου κοντά στο Langtang Lirung.
Τεράστιες ποσότητες βράχων, πάγου και νερού κινήθηκαν προς τις κοιλάδες, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά ισχυρό κύμα που εισήλθε στα ποτάμια της περιοχής.
Η απότομη αύξηση της στάθμης παρέσυρε σπίτια, δρόμους, γέφυρες και εγκαταστάσεις υδροηλεκτρικών έργων.
Ολόκληρες κοινότητες βρέθηκαν μέσα σε λίγα λεπτά μπροστά σε μια ροή λάσπης και νερού την οποία ήταν σχεδόν αδύνατο να προβλέψουν ή να αντιμετωπίσουν.
Η Κίνα άνοιξε ξανά δρόμο προς τη ζώνη της καταστροφής
Μία από τις σημαντικότερες σημερινές εξελίξεις είναι η αποκατάσταση πρόσβασης από την κινεζική πλευρά.
Συνεργεία ολοκλήρωσαν προσωρινό δρόμο προς το Gyirong Port στα σύνορα με το Νεπάλ, επιτρέποντας για πρώτη φορά τη μεταφορά βαρέων μηχανημάτων στην περιοχή.
Μέχρι τώρα, σημαντικό μέρος του εξοπλισμού έφτανε από αέρος.
Η πρόσβαση με εκσκαφείς και βαρύτερα μηχανήματα μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, ιδιαίτερα στα σημεία όπου τεράστιες ποσότητες λάσπης και βράχων καλύπτουν υποδομές και πιθανούς χώρους εγκλωβισμού.
Στην κινεζική πλευρά έχουν επίσης καταγραφεί τουλάχιστον 16 νεκροί και 546 αγνοούμενοι.
Η προειδοποίηση του ΟΗΕ: Αυτό μπορεί να μην είναι «σπάνιο» στο μέλλον
Πίσω από την άμεση τραγωδία υπάρχει μια δεύτερη ιστορία που μπορεί να αποδειχθεί ακόμη μεγαλύτερη.
Ανώτερος αξιωματούχος του ΟΗΕ προειδοποίησε ότι οι κίνδυνοι από παγετωνικές πλημμύρες στα Ιμαλάια αυξάνονται καθώς η περιοχή θερμαίνεται.
Η άνοδος της θερμοκρασίας επιταχύνει το λιώσιμο των παγετώνων και δημιουργεί ή μεγαλώνει παγετωνικές λίμνες. Όταν φυσικά φράγματα από πάγο, βράχο και χώμα υποχωρούν, τεράστιες ποσότητες νερού μπορούν να απελευθερωθούν απότομα προς τις κοιλάδες.
Ήδη από το 2020 είχαν εντοπιστεί δεκάδες επικίνδυνες παγετωνικές λίμνες σε Νεπάλ, Κίνα και Ινδία. Οι ειδικοί θεωρούν ότι ο πραγματικός αριθμός σήμερα μπορεί να είναι μεγαλύτερος.
Η προειδοποίηση αυτή συνδέεται με μια ευρύτερη πραγματικότητα που δεν αφορά μόνο τα Ιμαλάια. Το M24 έχει ήδη καταγράψει πώς οι μεγάλες πυρκαγιές του 2026 δοκίμασαν την ανθεκτικότητα της Ελλάδας, αλλά και πώς η λειψυδρία από τον Μόρνο έως τα νησιά εξελίσσεται σε μια αθέατη μάχη για το νερό.
Οι καταστροφές δεν είναι ίδιες. Το κοινό στοιχείο είναι ότι οι υποδομές και οι κοινωνίες καλούνται να προσαρμοστούν σε ακραία γεγονότα που μπορούν να ξεπεράσουν τις παραδοσιακές προβλέψεις.
Το ενεργειακό πλήγμα είναι τεράστιο
Το Νεπάλ εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την υδροηλεκτρική ενέργεια.
Η καταστροφή δεν πήρε μόνο ανθρώπινες ζωές. Προκάλεσε σοβαρό πλήγμα σε ενεργειακές υποδομές και εργοτάξια που προορίζονταν να στηρίξουν την οικονομική ανάπτυξη της χώρας.
Σύμφωνα με το Reuters, δεκάδες εγκαταστάσεις έχουν επηρεαστεί, ενώ τουλάχιστον 15 μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα υπό κατασκευή καταστράφηκαν ή υπέστησαν σοβαρές ζημιές.
Αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο παράδοξο: το νερό των παγετώνων είναι βασικός ενεργειακός πόρος για το Νεπάλ, αλλά οι ίδιες ορεινές περιοχές γίνονται όλο και πιο επικίνδυνες για την κατασκευή μεγάλων έργων.
Μπορεί να υπάρξει ακόμη ελπίδα;
Ναι — και γι’ αυτό οι επιχειρήσεις δεν σταματούν.
Το γεγονός ότι ορισμένοι τουρίστες που θεωρούνταν αγνοούμενοι επικοινώνησαν τελικά με τις αρχές δείχνει ότι οι λίστες δεν ισοδυναμούν αυτόματα με λίστες θυμάτων.
Υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί να έχουν καταφύγει σε απομονωμένες περιοχές, να έχουν χάσει τη δυνατότητα τηλεφωνικής επικοινωνίας ή να μην έχουν ακόμη καταγραφεί σωστά.
Για τους ανθρώπους που βρίσκονται μέσα στις σήραγγες, όμως, η κατάσταση είναι πολύ πιο δύσκολη.
Οι διεθνείς ομάδες διάσωσης από γειτονικές χώρες, οι στρατιωτικές δυνάμεις, οι εθελοντές και οι ειδικοί συνεχίζουν να εργάζονται σε ένα περιβάλλον όπου κάθε ώρα μετρά.
Μια χώρα περιμένει απαντήσεις
Στις 28 Αυγούστου οι 547 νεκροί έμοιαζαν ήδη με έναν αδιανόητο απολογισμό.
Πέντε ημέρες αργότερα, το Νεπάλ βρίσκεται πάνω από τους 1.100 νεκρούς και χιλιάδες οικογένειες εξακολουθούν να περιμένουν ένα τηλεφώνημα, ένα όνομα σε μια λίστα ή ένα σημάδι ζωής.
Η καταστροφή στα Ιμαλάια έχει περάσει πλέον από τη φάση της πρώτης είδησης σε κάτι πολύ μεγαλύτερο: μια τεράστια ανθρωπιστική, τεχνική και κλιματική κρίση.
Και το πιο δύσκολο είναι ότι ο τελικός απολογισμός δεν έχει ακόμη γραφτεί.
Πηγές
Κεντρική εικόνα — Landsat 9 / USGS μέσω Wikimedia Commons — Public Domain
