Οι πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού ανοίγουν μια από τις πιο δύσκολες συζητήσεις των τελευταίων ετών: πόσο ασφαλές είναι το ηλεκτρικό δίκτυο σε μια χώρα που γίνεται θερμότερη, ξηρότερη και πιο ευάλωτη στη φωτιά; Ερευνητικά στοιχεία για συγκεκριμένα περιστατικά, οι απώλειες ανθρώπινων ζωών, οι μαζικές εκκενώσεις και η δημόσια απάντηση του ΔΕΔΔΗΕ συνθέτουν ένα πεδίο όπου χρειάζονται στοιχεία, λογοδοσία και όχι εύκολα συμπεράσματα.

Φωτιές στην Ελλάδα 2026 - δορυφορική εικόνα πυρκαγιών στην Ελλάδα τον Αύγουστο 2026
Δορυφορική εικόνα πυρκαγιών στην Ελλάδα, 2 Αυγούστου 2026. Φωτογραφία/δεδομένα: NASA, μέσω Wikimedia Commons – Public Domain.

Το καλοκαίρι του 2026 εξελίσσεται σε ακόμη μία περίοδο μεγάλης πίεσης για την Πολιτική Προστασία, τις τοπικές κοινωνίες και τις κρίσιμες υποδομές της χώρας. Οι φωτιές δεν αφήνουν πίσω τους μόνο καμένες εκτάσεις. Αφήνουν νεκρούς, τραυματίες, κατεστραμμένα σπίτια, εκκενώσεις, οικονομική ζημιά και –πάνω απ’ όλα– ένα ερώτημα που επιστρέφει με μεγαλύτερη ένταση: τι προκαλεί τις μεγάλες πυρκαγιές και πόσα από τα αίτια μπορούν να προληφθούν;

Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης έχει βρεθεί ξανά η κατάσταση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας. Οι έρευνες για συγκεκριμένες φωτιές εξετάζουν βλάβες, βραχυκυκλώματα, καλώδια και εγκαταστάσεις ως πιθανές πηγές ανάφλεξης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε πυρκαγιά συνδέεται με το ηλεκτρικό δίκτυο, ούτε ότι έχει αποδοθεί οριστική ευθύνη σε κάθε περίπτωση. Η διάκριση ανάμεσα σε ένδειξη, πιθανή αιτία και τελεσίδικο πόρισμα είναι κρίσιμη.

Το στοιχείο που άναψε τη μεγάλη συζήτηση

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει αποκτήσει ερευνητικό πόρισμα για φωτιά που εκδηλώθηκε στις 27 Ιουνίου κοντά στον Άγιο Βασίλειο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν έρθει στο φως, η συγκεκριμένη πυρκαγιά θεωρήθηκε πιθανό να προκλήθηκε από βραχυκύκλωμα σε κοντινό δίκτυο. Το περιστατικό πήρε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις επειδή συνέβη στην ίδια ευρύτερη περιοχή όπου αργότερα εκδηλώθηκε καταστροφική φωτιά σε δίκτυο ιδιωτικού αιολικού πάρκου.

Η σημασία του ευρήματος δεν βρίσκεται μόνο στο αν θα αποδειχθεί τελικά μια συγκεκριμένη τεχνική αστοχία. Βρίσκεται στο ότι οι ερευνητές βλέπουν πιθανότητα επαναλαμβανόμενων προβλημάτων σε υποδομές που λειτουργούν μέσα ή δίπλα σε περιοχές υψηλού κινδύνου. Σε συνθήκες ακραίας ζέστης, ξηρής βλάστησης και ισχυρών ανέμων, ένας σπινθήρας μπορεί να μετατραπεί μέσα σε ελάχιστο χρόνο σε ανεξέλεγκτο μέτωπο.

Οι μεγάλες φωτιές και το ερώτημα των καλωδίων

Οι αρμόδιες έρευνες έχουν συνδέσει προβλήματα ηλεκτρικών γραμμών με ορισμένες από τις σοβαρότερες πυρκαγιές της χρονιάς. Μεταξύ των περιστατικών που έχουν εξεταστεί βρίσκονται φωτιές με βαριές ανθρώπινες απώλειες, αλλά και επεισόδια που οδήγησαν σε εκκενώσεις και μεγάλες επιχειρήσεις κατάσβεσης.

Το θέμα είναι εξαιρετικά ευαίσθητο. Η Ελλάδα διαθέτει ένα τεράστιο δίκτυο διανομής, μεγάλο μέρος του οποίου είναι εναέριο και περνά από αγροτικές, δασικές και ημιαστικές περιοχές. Η συντήρηση, η αποψίλωση της βλάστησης γύρω από γραμμές, οι έλεγχοι σε στύλους και καλώδια, η αντικατάσταση παλιού εξοπλισμού και η σταδιακή υπογειοποίηση κρίσιμων τμημάτων δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες. Σε ένα θερμότερο κλίμα αποτελούν ζήτημα δημόσιας ασφάλειας.

Η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη επειδή το δίκτυο κουβαλά την κληρονομιά μιας μακράς περιόδου υποεπένδυσης κατά τα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι επενδύσεις για εκσυγχρονισμό, ψηφιοποίηση και υπογειοποίηση γραμμών, όμως το μέγεθος του συστήματος σημαίνει ότι η αλλαγή δεν μπορεί να γίνει από τη μια ημέρα στην άλλη.

Τι απαντά ο ΔΕΔΔΗΕ

Ο ΔΕΔΔΗΕ έχει απορρίψει δημόσιες γενικεύσεις που αποδίδουν αυτομάτως τις πυρκαγιές στο ηλεκτρικό δίκτυο χωρίς αποδεικτικά στοιχεία. Σε επίσημη ανακοίνωσή του στα τέλη Ιουλίου υποστήριξε ότι η στοχοποίηση του δικτύου χωρίς τεκμηρίωση δημιουργεί εσφαλμένες εντυπώσεις και επισήμανε ότι συνεργάζεται με τις αρμόδιες αρχές για τη διερεύνηση των περιστατικών.

Ο Διαχειριστής επικαλέστηκε στοιχεία του Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων, σύμφωνα με τα οποία για το 2025 περίπου το 1% του συνόλου των περιστατικών πυρκαγιάς αποδόθηκε στο δίκτυο ηλεκτροδότησης. Το ποσοστό αυτό αφορά το σύνολο των περιστατικών και δεν πρέπει να συγχέεται με την ξεχωριστή συζήτηση για τις αιτίες των μεγάλων και καταστροφικών πυρκαγιών.

Ακριβώς εδώ βρίσκεται και η καρδιά της αντιπαράθεσης: άλλο πράγμα πόσες από όλες τις φωτιές ξεκινούν από το δίκτυο και άλλο πόσο σοβαρές μπορεί να γίνουν οι λίγες φωτιές που ξεκινούν από μια ηλεκτρική βλάβη σε ημέρα ακραίου κινδύνου. Ένα μικρό ποσοστό μπορεί να έχει δυσανάλογα μεγάλες συνέπειες, αν η ανάφλεξη συμβεί στο λάθος σημείο, τη λάθος ώρα και με τις χειρότερες καιρικές συνθήκες.

Σαλαμίνα: η ανθρώπινη διάσταση της καταστροφής

Η πρόσφατη τραγωδία στη Σαλαμίνα υπενθύμισε ότι πίσω από κάθε τεχνική ή πολιτική συζήτηση υπάρχουν άνθρωποι. Δύο ηλικιωμένοι έχασαν τη ζωή τους, περισσότεροι από 500 άνθρωποι απομακρύνθηκαν από την περιοχή και η επιχείρηση αντιμετώπισης της φωτιάς κινητοποίησε εκατοντάδες πυροσβέστες, εναέρια μέσα, εθελοντές και δυνάμεις της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Για τη συγκεκριμένη πυρκαγιά δεν έχει ανακοινωθεί οριστικό αίτιο. Αυτό είναι σημαντικό να τονιστεί. Η έρευνα για την προέλευση κάθε φωτιάς πρέπει να προηγείται οποιασδήποτε δημόσιας καταδίκης. Η ανάγκη για λογοδοσία δεν δικαιολογεί πρόχειρες κατηγορίες· απαιτεί ακριβώς το αντίθετο: τεχνικά δεδομένα, αυτοψίες, πραγματογνωμοσύνες και καθαρές απαντήσεις.

53 πυρκαγιές σε ένα 24ωρο: το σύστημα στα όριά του

Η ένταση της φετινής περιόδου αποτυπώθηκε και στα επίσημα επιχειρησιακά στοιχεία. Σε ένα μόνο εικοσιτετράωρο στα μέσα Αυγούστου καταγράφηκαν 53 αγροτοδασικές πυρκαγιές σε όλη τη χώρα. Οι περισσότερες αντιμετωπίστηκαν στο αρχικό τους στάδιο, όμως αρκετές παρέμειναν ενεργές και χρειάστηκαν παρατεταμένη κινητοποίηση.

Αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο της συζήτησης. Η επιτυχία της πυρόσβεσης δεν κρίνεται μόνο από τα μεγάλα μέτωπα που βλέπουμε στις τηλεοπτικές εικόνες. Κρίνεται και από δεκάδες μικρές φωτιές που σβήνουν πριν γίνουν καταστροφές. Όταν όμως ο αριθμός των ταυτόχρονων περιστατικών αυξάνεται, οι δυνάμεις διασπώνται, τα εναέρια μέσα πιέζονται και ο χρόνος πρώτης επέμβασης γίνεται ακόμη πιο πολύτιμος.

Η κλιματική κρίση αλλάζει τους κανόνες

Οι φωτιές δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται με τα δεδομένα προηγούμενων δεκαετιών. Η παρατεταμένη ξηρασία, οι υψηλές θερμοκρασίες, η αφυδατωμένη βλάστηση και οι ισχυροί άνεμοι δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η φωτιά εξαπλώνεται ταχύτερα και γίνεται δυσκολότερα ελέγξιμη.

Η Ελλάδα δεν είναι μόνη. Το καλοκαίρι του 2026 μεγάλες πυρκαγιές έχουν πλήξει πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με εκατοντάδες χιλιάδες καμένα εκτάρια, μαζικές εκκενώσεις και τεράστια πίεση στα εθνικά συστήματα πολιτικής προστασίας. Η φωτιά μετατρέπεται από εποχικό πρόβλημα σε διαρκή απειλή για οικονομίες, τουρισμό, δίκτυα ενέργειας, γεωργία και δημόσια οικονομικά.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο να σβήσουμε τη φωτιά

Το πραγματικό στοίχημα είναι η πρόληψη. Ένα σύγχρονο σχέδιο πυροπροστασίας δεν μπορεί να περιορίζεται σε περισσότερα αεροσκάφη και περισσότερα πυροσβεστικά οχήματα. Χρειάζεται χαρτογράφηση κινδύνου, καθαρισμούς, δασική διαχείριση, αυστηρό έλεγχο των κρίσιμων υποδομών και γρήγορη τεχνική παρέμβαση σε σημεία όπου το ηλεκτρικό δίκτυο διασταυρώνεται με εύφλεκτη βλάστηση.

Χρειάζεται επίσης καλύτερη διαφάνεια. Η κοινωνία πρέπει να γνωρίζει, μετά την ολοκλήρωση κάθε έρευνας, ποιο ήταν το αίτιο μιας μεγάλης πυρκαγιάς, ποιος είχε την ευθύνη συντήρησης της υποδομής, αν είχαν προηγηθεί προειδοποιήσεις, αν έγιναν οι προβλεπόμενοι έλεγχοι και ποια μέτρα λαμβάνονται ώστε το ίδιο σενάριο να μη συμβεί ξανά.

Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην κατηγορία και την απόδειξη

Σε περιόδους καταστροφής είναι εύκολο να δημιουργούνται βεβαιότητες πριν ολοκληρωθούν οι έρευνες. Αυτό είναι επικίνδυνο. Τα ηλεκτρικά δίκτυα είναι μία από τις πιθανές αιτίες ανάφλεξης, όχι η μοναδική. Άλλες φωτιές ξεκινούν από ανθρώπινη αμέλεια, εργασίες στην ύπαιθρο, εμπρησμό, μηχανήματα ή άλλες πηγές.

Η δημοσιογραφική και θεσμική ευθύνη απαιτεί να κρατηθούν δύο αλήθειες ταυτόχρονα: πρώτον, ότι υπάρχουν συγκεκριμένες έρευνες που θέτουν σοβαρά ερωτήματα για ηλεκτρικές υποδομές· δεύτερον, ότι η ευθύνη πρέπει να αποδίδεται μόνο όταν τεκμηριώνεται. Ούτε συγκάλυψη ούτε καταδίκη χωρίς στοιχεία.

Τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν τώρα

Πόσα χιλιόμετρα δικτύου περνούν σήμερα από ζώνες πολύ υψηλού κινδύνου; Ποια τμήματα θεωρούνται παλαιότερα ή πιο ευάλωτα; Πόσο γρήγορα προχωρά η υπογειοποίηση; Ποιος ελέγχει τα ιδιωτικά δίκτυα που εξυπηρετούν ενεργειακές εγκαταστάσεις; Υπάρχει κοινό πρωτόκολλο μεταξύ Διαχειριστή, Πυροσβεστικής και Πολιτικής Προστασίας για προληπτικές διακοπές ή ενισχυμένη επιτήρηση σε ημέρες ακραίου κινδύνου; Και όταν μια έρευνα δείχνει επαναλαμβανόμενο τεχνικό πρόβλημα, πόσο γρήγορα μετατρέπεται το εύρημα σε διορθωτική πράξη;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που έχουν πραγματικό δημόσιο ενδιαφέρον. Όχι για να βρεθεί ένας εύκολος ένοχος, αλλά για να μειωθεί η πιθανότητα της επόμενης καταστροφής.

Το συμπέρασμα

Η Ελλάδα του 2026 δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει κάθε μεγάλη πυρκαγιά ως μεμονωμένο γεγονός. Όταν οι φωτιές επαναλαμβάνονται, όταν οι υποδομές πιέζονται από ακραίες θερμοκρασίες και όταν οι ανθρώπινες ζωές χάνονται, η πρόληψη γίνεται εθνική υποχρέωση.

Οι ενδείξεις γύρω από συγκεκριμένες ηλεκτρικές εγκαταστάσεις πρέπει να ερευνηθούν μέχρι τέλους. Οι απαντήσεις του ΔΕΔΔΗΕ πρέπει επίσης να εξεταστούν με τα πραγματικά δεδομένα και όχι με προκαταλήψεις. Και το κράτος οφείλει να δείξει ότι κάθε πόρισμα καταλήγει σε έργο, έλεγχο και αλλαγή – όχι σε έναν ακόμη φάκελο που θα ξεχαστεί μέχρι την επόμενη φωτιά.

Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η Ελλάδα θα ξαναβρεθεί αντιμέτωπη με ακραίες συνθήκες πυρκαγιάς. Είναι αν, όταν έρθει η επόμενη επικίνδυνη ημέρα, θα έχουμε αφαιρέσει από τη φωτιά όσες περισσότερες αφορμές μπορούμε.

ΠΗΓΕΣ / ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ

M24 | ΜΩΣΑΪΚΟ 24 — Ειδησεογραφική ανάλυση, 19 Αυγούστου 2026.