Ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να χαράξει μια καθαρή γραμμή για την επόμενη πολιτική περίοδο: ο βασικός αντίπαλος είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ενώ το ΠΑΣΟΚ αντιμετωπίζεται ως ανταγωνιστική δύναμη του ίδιου ευρύτερου χώρου και όχι ως πολιτικός εχθρός.
Η φράση αυτή δεν είναι απλώς μια επικοινωνιακή διατύπωση. Αποτυπώνει μια στρατηγική που μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη τη συζήτηση για την ανασύνθεση της αντιπολίτευσης, τις πιθανές συνεργασίες μετά τις εκλογές και το ποιος θα διεκδικήσει την ηγεμονία στον χώρο της κεντροαριστεράς.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Εφημερίδας των Συντακτών, πηγές της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης επιμένουν ότι ο αγώνας είναι «μονομέτωπος» απέναντι στις πολιτικές του Κυριάκου Μητσοτάκη. Η ίδια γραμμή είχε ήδη αποτυπωθεί στη συνέντευξη Τύπου του Αλέξη Τσίπρα στη 90ή ΔΕΘ, όπου ξεχώρισε τον πολιτικό αντίπαλο από τον εκλογικό ανταγωνιστή.
Τι σημαίνει το «ανταγωνιστής, όχι αντίπαλος» για το ΠΑΣΟΚ
Στην πολιτική, οι λέξεις σπάνια επιλέγονται τυχαία. Όταν ο Τσίπρας χαρακτηρίζει το ΠΑΣΟΚ «ανταγωνιστή» αλλά όχι «αντίπαλο», επιχειρεί να κάνει δύο πράγματα ταυτόχρονα.
Από τη μία, αναγνωρίζει ότι ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ διεκδικούν σε μεγάλο βαθμό κοινά ακροατήρια: κεντροαριστερούς, προοδευτικούς, πρώην ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και πολίτες που αναζητούν κυβερνητική εναλλακτική απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.
Από την άλλη, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο πολιτικής συνεννόησης μετά τις εκλογές. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι εφόσον η παράταξή του έρθει πρώτη, θα απευθυνθεί στις δυνάμεις της δημοκρατικής αντιπολίτευσης για σχηματισμό κυβέρνησης.
Ο στόχος Τσίπρα: να μεταφέρει τη σύγκρουση στο δίπολο με Μητσοτάκη
Η στρατηγική είναι εύκολα αναγνώσιμη. Ο Τσίπρας δεν θέλει η πολιτική συζήτηση να εγκλωβιστεί σε μια εσωτερική μάχη ανάμεσα στην ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ.
Θέλει η κεντρική σύγκρουση να είναι Τσίπρας εναντίον Μητσοτάκη και ταυτόχρονα να παρουσιάζει τη δική του παράταξη ως την ισχυρότερη εναλλακτική κυβερνητική πρόταση.
Αυτό συνδέεται και με όσα είχε ήδη αναλύσει το M24 για τη νέα εκλογική μάχη και τη θέση του Τσίπρα απέναντι στη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ. Διαβάστε: Μητσοτάκης, Τσίπρας, Ανδρουλάκης: η νέα πολιτική εξίσωση.
Γιατί το άνοιγμα προς το ΠΑΣΟΚ έχει πολιτικό ρίσκο
Το πρόβλημα για τον Τσίπρα είναι ότι η επιθυμία αποφυγής ενός «εμφυλίου» στην αντιπολίτευση δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται ο ανταγωνισμός.
Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει κανέναν λόγο να δεχθεί ότι ο ρόλος του είναι συμπληρωματικός. Ο Νίκος Ανδρουλάκης και η Χαριλάου Τρικούπη διεκδικούν αυτόνομη πορεία και κυβερνητικό ρόλο, ενώ έχουν ασκήσει έντονη κριτική στον πρώην πρωθυπουργό.
Επομένως, το «δεν είμαστε αντίπαλοι» μπορεί από την πλευρά Τσίπρα να λειτουργεί ως μήνυμα μελλοντικής συνεννόησης, αλλά από την πλευρά ΠΑΣΟΚ δεν σημαίνει αυτομάτως αποδοχή αυτής της στρατηγικής.
Η αριθμητική της επόμενης ημέρας
Πίσω από τη ρητορική υπάρχει και η εκλογική αριθμητική. Εάν καμία δύναμη δεν μπορεί να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, οι συνεργασίες θα μπουν αναγκαστικά στο τραπέζι.
Ο Τσίπρας έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναζήτησης προοδευτικής πλειοψηφίας, ενώ έχει επίσης μιλήσει για δεύτερη κάλπη αν δεν μπορέσει να σχηματιστεί βιώσιμη κυβέρνηση.
Το M24 έχει αναλύσει το σενάριο αυτό στο άρθρο Τσίπρας: Πρωτιά στις εκλογές, κυβέρνηση ή νέα κάλπη.
Μπορεί να υπάρξει πραγματικά προοδευτικό μέτωπο;
Εδώ βρίσκεται το μεγάλο πολιτικό ερώτημα. Για να υπάρξει κοινό μέτωπο, δεν αρκεί η ήπια ρητορική. Χρειάζονται συγκλίσεις σε οικονομία, φορολογία, θεσμούς, κοινωνικό κράτος, εξωτερική πολιτική και, κυρίως, συμφωνία για το ποιος θα έχει τον πρώτο ρόλο.
Η σχέση Τσίπρα–ΠΑΣΟΚ θα κριθεί επομένως σε δύο επίπεδα:
- εκλογικά, στο ποιος θα αναδειχθεί κυρίαρχος στον προοδευτικό χώρο,
- πολιτικά, στο αν μπορούν να συμφωνήσουν σε κοινό κυβερνητικό σχέδιο.
Το M24 είχε ήδη εξετάσει αυτή τη μάχη στο Τσίπρας–Ανδρουλάκης: η μάχη για την κεντροαριστερά.
Η Νέα Δημοκρατία παρακολουθεί το παιχνίδι της αντιπολίτευσης
Η κυβέρνηση έχει κάθε λόγο να παρακολουθεί προσεκτικά αυτή τη συζήτηση. Όσο η αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη, η Νέα Δημοκρατία διατηρεί στρατηγικό πλεονέκτημα.
Αν όμως ο Τσίπρας καταφέρει να περιορίσει τη σύγκρουση με το ΠΑΣΟΚ και να εμφανιστεί ως ο βασικός αντίπαλος του Μητσοτάκη, τότε το πολιτικό σκηνικό μπορεί να μετακινηθεί προς ένα πιο καθαρό δίπολο.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, επιχειρεί να αναδείξει τις διαφορές μεταξύ των κομμάτων της αντιπολίτευσης και να αμφισβητήσει την κοστολόγηση και τη ρεαλιστικότητα των προτάσεων Τσίπρα.
Για τη συνολική μάχη προγραμμάτων μετά τη ΔΕΘ, δείτε επίσης: ΔΕΘ 2026: Η μεγάλη μάχη των μέτρων και των πολιτικών προτάσεων.
Τι πρέπει να κρατήσουμε
- Ο Τσίπρας θέλει να παρουσιάσει τον Μητσοτάκη ως τον βασικό πολιτικό του αντίπαλο.
- Το ΠΑΣΟΚ χαρακτηρίζεται ανταγωνιστής, όχι αντίπαλος.
- Η γραμμή αυτή αφήνει πολιτικό χώρο για πιθανή μετεκλογική συνεργασία.
- Δεν υπάρχει σήμερα συμφωνία ή κοινό κυβερνητικό σχέδιο με το ΠΑΣΟΚ.
- Η πραγματική δοκιμασία θα είναι ποιος θα επικρατήσει στον χώρο της αντιπολίτευσης και με ποιους συσχετισμούς θα φτάσει η χώρα στις κάλπες.
Η ουσία πίσω από τη φράση
Η δήλωση «ανταγωνιστής, όχι αντίπαλος» είναι περισσότερο από μια προσπάθεια χαμηλών τόνων. Είναι μια πολιτική επένδυση στην επόμενη ημέρα.
Ο Τσίπρας επιχειρεί να διεκδικήσει την πρωτοκαθεδρία στην αντιπολίτευση χωρίς να κλείσει τις πόρτες προς το ΠΑΣΟΚ. Θέλει να δείξει ότι η πραγματική μάχη είναι απέναντι στη Νέα Δημοκρατία και ότι η σύγκρουση στον προοδευτικό χώρο δεν πρέπει να γίνει αυτοσκοπός.
Το αν αυτή η στρατηγική θα λειτουργήσει, όμως, δεν θα κριθεί από τις δηλώσεις. Θα κριθεί από τις δημοσκοπήσεις, τις εκλογικές επιδόσεις και —κυρίως— από το αν οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης μπορούν πράγματι να συμφωνήσουν σε κοινή κυβερνητική κατεύθυνση.