Τα τεκμήρια των ελεύθερων επαγγελματιών αλλάζουν ξανά από το 2027 και αυτή τη φορά η παρέμβαση αγγίζει τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την κατάργηση δύο βασικών προσαυξήσεων, νέα μείωση για επαγγελματίες σε μικρούς οικισμούς και χαμηλότερη προκαταβολή φόρου, δημιουργώντας ένα νέο φορολογικό τοπίο για περισσότερους από 155.000 επαγγελματίες.
Το σημαντικό για όποιον ψάχνει σήμερα «τεκμήρια ελεύθερων επαγγελματιών 2027» είναι ότι δεν μιλάμε πλέον για σενάρια πριν από τη ΔΕΘ. Οι βασικές αλλαγές ανακοινώθηκαν επίσημα από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης και συνοδεύτηκαν από συγκεκριμένο παράδειγμα επιχείρησης με ετήσιο όφελος που ξεπερνά τα 2.500 ευρώ.
Το M24 είχε ήδη καταγράψει πριν από τις τελικές ανακοινώσεις ποιοι βρίσκονταν στο επίκεντρο του πακέτου για φόρους και τεκμήρια. Τώρα, όμως, υπάρχουν επίσημα στοιχεία που επιτρέπουν να δούμε τι αλλάζει συγκεκριμένα για τον επαγγελματία.
Τεκμήρια ελεύθερων επαγγελματιών 2027: Οι δύο προσαυξήσεις που καταργούνται
Η πιο ουσιαστική αλλαγή αφορά δύο προσαυξήσεις που μπορούσαν να ανεβάσουν σημαντικά το ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα μιας ατομικής επιχείρησης.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες καταργούνται οι προσαυξήσεις που συνδέονται:
- με τον κύκλο εργασιών της επιχείρησης, και
- με τη μισθοδοσία του προσωπικού.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που μπορεί να έχουν αρκετούς εργαζομένους ή αυξημένο τζίρο, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι το καθαρό εισόδημα του επαγγελματία είναι αντίστοιχα υψηλό.
Το τεκμαρτό σύστημα δεν καταργείται συνολικά. Αυτό που αλλάζει είναι ότι δύο από τους σημαντικότερους μηχανισμούς προσαύξησης του ελάχιστου ποσού παύουν να επιβαρύνουν τους συνεπείς επαγγελματίες. Για αρκετές περιπτώσεις αυτή η διαφορά μπορεί να είναι αισθητή στο τελικό εκκαθαριστικό.
Ποιοι ωφελούνται – Πάνω από 155.000 επαγγελματίες
Ο αριθμός που ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση είναι συγκεκριμένος: πάνω από 155.000 ελεύθεροι επαγγελματίες εκτιμάται ότι θα ωφεληθούν από την παρέμβαση στα τεκμήρια.
Δεν σημαίνει ότι όλοι θα έχουν το ίδιο οικονομικό όφελος. Η επίδραση εξαρτάται από τα πραγματικά χαρακτηριστικά κάθε δραστηριότητας: χρόνια λειτουργίας, δηλωθέν εισόδημα, προσωπικό, μισθοδοσία, περιοχή εγκατάστασης και τον τρόπο με τον οποίο το σημερινό σύστημα διαμορφώνει το ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα.
Γι’ αυτό και το σωστό ερώτημα δεν είναι «πόσα θα κερδίσουν όλοι», αλλά πόσο μειώνεται το τεκμαρτό εισόδημα σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση.
Το επίσημο παράδειγμα: Πάνω από 2.500 ευρώ όφελος τον χρόνο
Στην ομιλία της ΔΕΘ παρουσιάστηκε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: επιχείρηση εστίασης στη Θεσσαλονίκη, με 15 χρόνια λειτουργίας, πέντε εργαζομένους και συνολική μισθοδοσία 105.000 ευρώ.
Με το σημερινό καθεστώς, οι σχετικές προσαυξήσεις αύξαναν σημαντικά την τεκμαρτή φορολογητέα βάση της επιχείρησης. Με την κατάργησή τους, το ετήσιο όφελος στο συγκεκριμένο παράδειγμα ξεπερνά τα 2.500 ευρώ.
Προσοχή: τα 2.500 ευρώ δεν αποτελούν ενιαία έκπτωση για όλους τους επαγγελματίες. Είναι επίσημο παράδειγμα συγκεκριμένης επιχείρησης. Άλλη δραστηριότητα μπορεί να έχει μικρότερη ή μεγαλύτερη διαφορά, ανάλογα με τα δεδομένα της.
Μείωση 50% στα τεκμήρια σε μικρούς οικισμούς
Η δεύτερη σημαντική παρέμβαση έχει έντονο περιφερειακό χαρακτήρα. Τα τεκμήρια μειώνονται κατά 50% για επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε οικισμούς κάτω από 2.000 μόνιμους κατοίκους.
Για τη Δυτική Μακεδονία, το πληθυσμιακό όριο ανεβαίνει στους 2.200 κατοίκους.
Η αλλαγή επιχειρεί να αναγνωρίσει ότι μία μικρή επιχείρηση στην περιφέρεια δεν λειτουργεί στις ίδιες συνθήκες αγοράς με μία αντίστοιχη επιχείρηση σε μεγάλη αστική περιοχή. Μικρότερη πελατειακή βάση, εποχικότητα και περιορισμένη τοπική αγορά μπορούν να κάνουν το ίδιο τεκμαρτό μοντέλο πολύ πιο βαρύ για έναν επαγγελματία της περιφέρειας.
Προκαταβολή φόρου: Από 55% στο 50%
Το τρίτο κομμάτι του πακέτου αφορά την προκαταβολή φόρου. Από το φορολογικό έτος 2027 η προκαταβολή για τους ελεύθερους επαγγελματίες μειώνεται από 55% σε 50%.
Η μείωση είναι πέντε ποσοστιαίες μονάδες και λειτουργεί διαφορετικά από την αλλαγή στα τεκμήρια. Τα τεκμήρια επηρεάζουν τη βάση πάνω στην οποία μπορεί να υπολογιστεί ο φόρος, ενώ η προκαταβολή αφορά την πρόσθετη επιβάρυνση έναντι του φόρου της επόμενης χρονιάς.
Για έναν επαγγελματία, επομένως, το πραγματικό αποτέλεσμα μπορεί να προκύπτει από συνδυασμό: χαμηλότερη τεκμαρτή βάση + μειωμένος φόρος εισοδήματος + μικρότερη προκαταβολή.
Πότε θα φανεί η πρώτη μείωση στον φόρο
Υπάρχουν δύο διαφορετικά χρονοδιαγράμματα που δεν πρέπει να μπερδευτούν.
Από τις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν τον Μάρτιο του 2027, οι ατομικές επιχειρήσεις και οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα δουν την επίδραση της φορολογικής μεταρρύθμισης που αφορά το φορολογικό έτος 2026.
Οι νέες αλλαγές στην προκαταβολή φόρου συνδέονται με το φορολογικό έτος 2027. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ξεχωρίζουμε τη μείωση φόρου που θα εμφανιστεί στις επόμενες δηλώσεις από τις νέες παρεμβάσεις που αφορούν το επόμενο φορολογικό έτος.
| Αλλαγή | Τι προβλέπεται | Πότε |
|---|---|---|
| Κύκλος εργασιών | Καταργείται η σχετική προσαύξηση στο τεκμαρτό εισόδημα για συνεπείς επαγγελματίες | Νέο πλαίσιο 2027 |
| Μισθοδοσία προσωπικού | Καταργείται η σχετική προσαύξηση | Νέο πλαίσιο 2027 |
| Μικροί οικισμοί | Μείωση τεκμηρίων κατά 50% κάτω από 2.000 κατοίκους – 2.200 στη Δυτική Μακεδονία | Νέο πλαίσιο 2027 |
| Προκαταβολή φόρου | Από 55% σε 50% | Φορολογικό έτος 2027 |
Τι σημαίνει «συνεπής ελεύθερος επαγγελματίας»
Η κυβερνητική εξαγγελία χρησιμοποιεί ρητά τον όρο «συνεπείς επαγγελματίες». Η πλήρης τεχνική εξειδίκευση των κριτηρίων εφαρμογής θα πρέπει να αποτυπωθεί στο νομοθετικό κείμενο και στις οδηγίες της φορολογικής διοίκησης.
Μέχρι να δημοσιευθούν αυτές οι λεπτομέρειες, δεν είναι ασφαλές να θεωρεί κάποιος ότι αρκεί μόνο η εμπρόθεσμη υποβολή μιας δήλωσης ή μόνο η απουσία ληξιπρόθεσμων οφειλών. Το κρίσιμο θα είναι ο ακριβής ορισμός που θα δοθεί στη ρύθμιση.
Αυτό είναι ένα σημείο που το M24 θα πρέπει να παρακολουθήσει στενά όταν έρθει η εξειδίκευση, γιατί εκεί θα κριθεί ποιοι από τους περισσότερους από 155.000 δυνητικά ωφελούμενους θα δουν τελικά τη μεγαλύτερη διαφορά.
Τι δεν αλλάζει: Το τεκμαρτό σύστημα δεν εξαφανίζεται
Εδώ χρειάζεται καθαρή διάκριση. Η ανακοίνωση δεν σημαίνει γενική κατάργηση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για όλους τους αυτοαπασχολούμενους.
Η βασική λογική του συστήματος παραμένει, αλλά μειώνονται σημαντικές πρόσθετες επιβαρύνσεις και διευρύνονται οι περιπτώσεις ευνοϊκότερου υπολογισμού. Αυτό είναι διαφορετικό από το «καταργούνται τα τεκμήρια», έναν τίτλο που θα ήταν παραπλανητικός.
Γιατί η αλλαγή μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία από μια απλή μείωση συντελεστή
Για έναν επαγγελματία που δηλώνει πραγματικά χαμηλότερο εισόδημα από το τεκμαρτό, ο καθοριστικός αριθμός δεν είναι μόνο ο φορολογικός συντελεστής. Είναι πρώτα το ποσό εισοδήματος πάνω στο οποίο θα εφαρμοστεί ο συντελεστής.
Αν η κατάργηση των δύο προσαυξήσεων κατεβάζει αισθητά αυτή τη βάση, τότε μειώνεται ο φόρος πριν ακόμη συνυπολογιστούν οι υπόλοιπες αλλαγές. Γι’ αυτό το μέτρο έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για επαγγελματίες με προσωπικό και αυξημένο κύκλο εργασιών.
Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει συνδέσει τις φορολογικές παρεμβάσεις με τη συνολική στρατηγική αύξησης διαθέσιμου εισοδήματος. Στο M24 έχουμε ήδη αναλύσει τη μεγάλη πολιτική μάχη για μισθούς, φόρους και εισόδημα, ενώ η εικόνα της καθημερινής οικονομίας φαίνεται καθαρά και στον οδηγό «Σεπτέμβριος της τσέπης».
Ελεύθεροι επαγγελματίες και εκλογές 2027: Γιατί το μέτρο είναι και πολιτικό
Η φορολόγηση των ελεύθερων επαγγελματιών αποτέλεσε ένα από τα πιο δύσκολα πολιτικά μέτωπα της κυβέρνησης τα προηγούμενα χρόνια. Το τεκμαρτό σύστημα προκάλεσε αντιδράσεις επειδή επιχειρεί να αντιμετωπίσει τη φοροδιαφυγή, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί περιπτώσεις όπου το φορολογητέο εισόδημα δεν ακολουθεί το πραγματικό αποτέλεσμα μιας επιχείρησης.
Η νέα παρέμβαση είναι επομένως και μία προσπάθεια πολιτικής επαναπροσέγγισης με αυτοαπασχολούμενους και μικρομεσαίους, σε μια περίοδο που η οικονομία και η καθημερινότητα έχουν ήδη μετατραπεί σε κεντρικό θέμα της πορείας προς τις εκλογές του 2027.
Το ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο της ΔΕΘ και των διαφορετικών προγραμμάτων έχει καταγραφεί αναλυτικά στο M24 στο θέμα «ΔΕΘ 2026: Η μεγάλη μάχη των μέτρων».
Τι πρέπει να κάνει τώρα ο ελεύθερος επαγγελματίας
Σήμερα δεν απαιτείται αίτηση για να ενεργοποιηθεί κάποια από τις νέες αλλαγές. Οι παρεμβάσεις πρέπει πρώτα να περάσουν στο εφαρμοστικό φορολογικό πλαίσιο.
Αυτό που έχει αξία από τώρα είναι ο επαγγελματίας να γνωρίζει ποια στοιχεία του σημερινού τεκμαρτού υπολογισμού τον επιβαρύνουν. Όποιος έχει προσωπικό, σημαντική μισθοδοσία ή δραστηριότητα σε μικρό οικισμό έχει ιδιαίτερο λόγο να παρακολουθήσει την τελική εξειδίκευση.
Ειδικά όταν ανοίξει η περίοδος των φορολογικών δηλώσεων του 2027, θα πρέπει να γίνει σύγκριση του νέου εκκαθαριστικού με το προηγούμενο και να ξεχωρίσει ποιο μέρος της διαφοράς προέρχεται από τη νέα κλίμακα φόρου και ποιο από τις αλλαγές στο τεκμαρτό σύστημα.
FAQ: Τεκμήρια ελεύθερων επαγγελματιών 2027
Καταργούνται τα τεκμήρια των ελεύθερων επαγγελματιών το 2027;
Όχι. Δεν ανακοινώθηκε συνολική κατάργηση του τεκμαρτού συστήματος. Καταργούνται δύο σημαντικές προσαυξήσεις για συνεπείς επαγγελματίες και επεκτείνεται η μείωση κατά 50% σε μικρούς οικισμούς.
Ποιες προσαυξήσεις καταργούνται;
Οι προσαυξήσεις που συνδέονται με τον κύκλο εργασιών και με τη μισθοδοσία του προσωπικού.
Πόσοι ελεύθεροι επαγγελματίες θα ωφεληθούν;
Η επίσημη κυβερνητική εκτίμηση κάνει λόγο για περισσότερους από 155.000 επαγγελματίες.
Θα πάρουν όλοι 2.500 ευρώ;
Όχι. Το ποσό άνω των 2.500 ευρώ αφορά συγκεκριμένο επίσημο παράδειγμα επιχείρησης εστίασης με πέντε εργαζομένους και μισθοδοσία 105.000 ευρώ.
Πόσο μειώνεται η προκαταβολή φόρου;
Από το φορολογικό έτος 2027 προβλέπεται μείωση από 55% σε 50%.
Τι γίνεται με τα τεκμήρια σε χωριά και μικρούς οικισμούς;
Προβλέπεται μείωση κατά 50% σε οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων, με το όριο να διαμορφώνεται στους 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία.
Πότε θα φανούν οι φορολογικές αλλαγές;
Η ήδη ψηφισμένη φορολογική μεταρρύθμιση για το φορολογικό έτος 2026 θα φανεί στις δηλώσεις του 2027. Οι νέες παρεμβάσεις στα τεκμήρια και στην προκαταβολή θα εφαρμοστούν σύμφωνα με το τελικό νομοθετικό χρονοδιάγραμμα που θα εξειδικεύσει τις εξαγγελίες.
Πηγές
Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας – Ομιλία στην 90ή ΔΕΘ
ERTNews – Οι ανακοινώσεις και το χρονοδιάγραμμα των μέτρων
Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών – Φορολογία εισοδήματος / ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα