Οι ελεύθεροι επαγγελματίες μπαίνουν σε νέο φορολογικό τοπίο από το 2027, με αλλαγές που αγγίζουν το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, τις προσαυξήσεις που συνδέονται με τζίρο και μισθοδοσία, το myDATA, τη διασύνδεση POS–ταμειακής και, σε επόμενο στάδιο, την προκαταβολή φόρου.
Το κρίσιμο είναι ότι δεν πρόκειται για μία οριζόντια κατάργηση του τεκμαρτού συστήματος. Οι νέες παρεμβάσεις που έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση στοχεύουν κυρίως στους φορολογικά συνεπείς επαγγελματίες και συνοδεύονται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Παράλληλα, μέρος των μέτρων έχει ανακοινωθεί αλλά δεν έχει ακόμη θεσμοθετηθεί, επομένως οι τελικές λεπτομέρειες θα κριθούν από τη σχετική νομοθεσία.
Τι πρέπει να ξέρεις σε 60 δευτερόλεπτα
- Οι βασικές αλλαγές στο τεκμαρτό εισόδημα αφορούν το φορολογικό έτος 2026, δηλαδή τις δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027.
- Οι συνεπείς επαγγελματίες προβλέπεται να απαλλάσσονται από δύο σημαντικές προσαυξήσεις του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος.
- Για να ισχύσει η απαλλαγή απαιτούνται, μεταξύ άλλων, σωστό myDATA, διασύνδεση POS–ταμειακής όπου υπάρχει υποχρέωση και καθαρό ιστορικό παραβάσεων.
- Η μείωση της προκαταβολής φόρου από 55% σε 50% έχει ανακοινωθεί για το φορολογικό έτος 2027, άρα θα φανεί στις δηλώσεις του 2028.
- Οι νέες παρεμβάσεις έχουν ανακοινωθεί επισήμως, αλλά η κυβέρνηση επισημαίνει ότι μέρος τους δεν έχει ακόμη νομοθετηθεί.
Ελεύθεροι επαγγελματίες 2027: Τι αλλάζει στα τεκμήρια
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος. Με βάση την επίσημη εξειδίκευση των μέτρων της 90ής ΔΕΘ, προβλέπεται οι συνεπείς ελεύθεροι επαγγελματίες να απαλλάσσονται από δύο προσαυξήσεις που μπορούν να ανεβάσουν το τεκμαρτό εισόδημα.
Οι δύο προσαυξήσεις είναι:
- 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας του προσωπικού που απασχολεί ο επαγγελματίας.
- 5% επί του ποσού κατά το οποίο ο κύκλος εργασιών του επαγγελματία υπερβαίνει τον μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ.
Με απλά λόγια, ένας επαγγελματίας που πληροί τα κριτήρια συνέπειας μπορεί να δει χαμηλότερο ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα σε σχέση με το ποσό που θα προέκυπτε αν εφαρμόζονταν κανονικά αυτές οι δύο προσαυξήσεις.
Ποιοι θεωρούνται «συνεπείς» για τη νέα ελάφρυνση
Η απαλλαγή δεν προβλέπεται να δοθεί αυτόματα σε όλους. Η επίσημη εξειδίκευση περιγράφει τέσσερις βασικές προϋποθέσεις.
1. Πλήρης διαβίβαση στοιχείων στο myDATA
Ο επαγγελματίας πρέπει να έχει αποστείλει τα απαιτούμενα στοιχεία στην πλατφόρμα myDATA για το αντίστοιχο φορολογικό έτος. Η ΑΑΔΕ χρησιμοποιεί το myDATA ως το βασικό ψηφιακό περιβάλλον καταγραφής παραστατικών εσόδων και εξόδων των επιχειρήσεων.
2. Διασύνδεση POS και ταμειακής
Όπου υπάρχει σχετική υποχρέωση, η ταμειακή και το POS πρέπει να έχουν διασυνδεθεί και να παραμένουν συνδεδεμένα για όλο το φορολογικό έτος.
3. Χωρίς φορολογικές ή εργατικές παραβάσεις
Προϋπόθεση είναι να μην έχει επιβληθεί πρόστιμο από τη φορολογική αρχή ή την Επιθεώρηση Εργασίας για τις χρήσεις των τελευταίων πέντε φορολογικών ετών.
4. Όλες οι δηλώσεις στην ώρα τους
Ο επαγγελματίας πρέπει να έχει υποβάλει το σύνολο των δηλώσεων ΦΠΑ και εισοδήματος που αφορούν τα τελευταία πέντε φορολογικά έτη έως τις 31 Δεκεμβρίου του τελευταίου φορολογικού έτους, εφόσον είχε σχετική υποχρέωση.
Πότε θα φανεί η αλλαγή στην πράξη
Η παρέμβαση στις προσαυξήσεις του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος προβλέπεται να ισχύσει από το φορολογικό έτος 2026. Αυτό σημαίνει ότι το πρώτο ουσιαστικό αποτέλεσμα θα φανεί στις φορολογικές δηλώσεις του 2027.
Η κυβέρνηση τοποθετεί την περίοδο των δηλώσεων του 2027 από τα μέσα Μαρτίου έως τα μέσα Ιουλίου και υπολογίζει δημοσιονομικό κόστος περίπου 170 εκατ. ευρώ από τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις στα τεκμήρια.
Τι αλλάζει στην προκαταβολή φόρου
Ξεχωριστή αλλαγή αφορά την προκαταβολή φόρου των ατομικών επιχειρήσεων. Η κυβερνητική εξειδίκευση προβλέπει μείωση από 55% σε 50%.
Εδώ χρειάζεται προσοχή στην ημερομηνία: η αλλαγή τοποθετείται στο φορολογικό έτος 2027. Συνεπώς, αν θεσμοθετηθεί όπως ανακοινώθηκε, θα αποτυπωθεί στις δηλώσεις του 2028 και όχι στις δηλώσεις του 2027.
Το δημοσιονομικό κόστος της συγκεκριμένης μείωσης υπολογίζεται σε περίπου 82 εκατ. ευρώ.
Τι ισχύει για μικρούς οικισμούς
Στο ίδιο πακέτο προβλέπεται επέκταση της μείωσης κατά 50% του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους, καθώς και ειδικές ρυθμίσεις για ιδιοκτήτες ταξί ανάλογα με το ποσοστό συνιδιοκτησίας.
Η παρέμβαση αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους της περιφέρειας, καθώς διαφοροποιεί ουσιαστικά τη φορολογική βάση σε περιοχές με μικρότερη οικονομική δραστηριότητα.
Το κρίσιμο σημείο: Δεν καταργείται το τεκμαρτό
Η μεγαλύτερη παρεξήγηση γύρω από τις ανακοινώσεις είναι ότι «καταργείται το τεκμαρτό εισόδημα». Αυτό δεν προκύπτει από την επίσημη εξειδίκευση.
Αυτό που έχει ανακοινωθεί είναι απαλλαγή συγκεκριμένων συνεπών επαγγελματιών από δύο προσαυξήσεις του μηχανισμού, μαζί με πρόσθετες παρεμβάσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες. Ο βασικός μηχανισμός του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος παραμένει, εκτός αν υπάρξει μεταγενέστερη νομοθετική αλλαγή.
Τι πρέπει να κάνει από τώρα ένας επαγγελματίας
Το πρακτικό μήνυμα είναι ότι η φορολογική συνέπεια αποκτά μεγαλύτερη οικονομική αξία. Για έναν επαγγελματία που θέλει να μην χάσει την προβλεπόμενη ελάφρυνση, ο έλεγχος πρέπει να ξεκινήσει πριν από το τέλος του έτους.
- Να ελέγξει ότι οι διαβιβάσεις στο myDATA είναι πλήρεις.
- Να επιβεβαιώσει ότι POS και ταμειακή είναι σωστά διασυνδεδεμένα, όπου απαιτείται.
- Να ελέγξει με τον λογιστή του αν υπάρχουν εκκρεμείς δηλώσεις ΦΠΑ ή εισοδήματος.
- Να γνωρίζει ότι μια φορολογική ή εργατική παράβαση μπορεί να επηρεάσει την ένταξή του στην κατηγορία των συνεπών.
Η επίσημη πλατφόρμα της ΑΑΔΕ για τα ηλεκτρονικά βιβλία και τις διαβιβάσεις βρίσκεται στο myDATA, όπου υπάρχουν και οι σχετικές οδηγίες για επιχειρήσεις και επαγγελματίες.
Πώς συνδέεται με το συνολικό οικονομικό πακέτο
Οι αλλαγές στους ελεύθερους επαγγελματίες αποτελούν μέρος του ευρύτερου οικονομικού πακέτου που παρουσιάστηκε στη ΔΕΘ. Το M24 έχει ήδη συγκεντρώσει σε ξεχωριστό οδηγό ποιοι κερδίζουν από τα νέα μέτρα σε φόρους, τεκμήρια, συντάξεις και οικογένειες.
Το πραγματικό ζητούμενο, βέβαια, δεν είναι μόνο ο ονομαστικός φόρος. Οι επαγγελματίες αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα κόστος ενέργειας, πρώτων υλών και λειτουργίας. Γι’ αυτό έχει σημασία και το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον, όπως αποτυπώνεται στην ανάλυση του M24 για το γιατί οι τιμές δεν πέφτουν ακόμη και όταν ο πληθωρισμός υποχωρεί.
Για τις άμεσες αλλαγές που επηρεάζουν το διαθέσιμο εισόδημα νοικοκυριών και επαγγελματιών, δείτε επίσης τον οδηγό «Σεπτέμβριος της τσέπης».
Συχνές ερωτήσεις
Καταργείται το τεκμαρτό εισόδημα για τους ελεύθερους επαγγελματίες;
Όχι. Η επίσημη εξειδίκευση προβλέπει απαλλαγή συνεπών επαγγελματιών από συγκεκριμένες προσαυξήσεις του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος, όχι γενική κατάργηση του συστήματος.
Από πότε ισχύουν οι αλλαγές στα τεκμήρια;
Οι παρεμβάσεις έχουν ανακοινωθεί για το φορολογικό έτος 2026, δηλαδή για τις δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027.
Ποια σχέση έχει το myDATA με τη μείωση;
Η πλήρης διαβίβαση των απαιτούμενων στοιχείων στο myDATA είναι μία από τις βασικές προϋποθέσεις που έχουν ανακοινωθεί για να θεωρείται ένας επαγγελματίας συνεπής.
Πότε μειώνεται η προκαταβολή φόρου στο 50%;
Η μείωση από 55% σε 50% έχει ανακοινωθεί για το φορολογικό έτος 2027, άρα θα φανεί στις δηλώσεις του 2028, εφόσον θεσμοθετηθεί όπως έχει παρουσιαστεί.
Έχουν ήδη γίνει νόμος όλες οι αλλαγές;
Όχι. Η ίδια η κυβερνητική εξειδίκευση σημειώνει ότι οι συγκεκριμένες νέες παρεμβάσεις δεν έχουν ακόμη θεσμοθετηθεί. Οι τελικοί όροι θα προκύψουν από τη σχετική νομοθεσία.