Η μελατονίνη έχει γίνει για πολλούς συνώνυμη με μια «φυσική» βοήθεια για τον ύπνο. Μια μεγάλη ανάλυση ιατρικών αρχείων, όμως, έφερε ξανά στο προσκήνιο ένα ερώτημα που αφορά όσους τη χρησιμοποιούν για μεγάλο διάστημα: πόσο καλά γνωρίζουμε την ασφάλειά της όταν η χρήση συνεχίζεται για μήνες ή χρόνια;
Η έρευνα, που παρουσιάστηκε στις Επιστημονικές Συνεδρίες 2025 της American Heart Association και επανήλθε στην επικαιρότητα στα τέλη Αυγούστου 2026, εξέτασε δεδομένα από 130.828 ενήλικες με αϋπνία. Το εύρημα που τράβηξε την προσοχή ήταν ότι η καταγεγραμμένη χρήση μελατονίνης για τουλάχιστον έναν χρόνο συνδέθηκε με υψηλότερη πιθανότητα διάγνωσης καρδιακής ανεπάρκειας μέσα στην επόμενη πενταετία.
Υπάρχει όμως μία κρίσιμη λεπτομέρεια: η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η μελατονίνη προκαλεί καρδιακή ανεπάρκεια. Πρόκειται για παρατηρητική ανάλυση και, όπως τονίζουν οι ίδιοι οι ερευνητές και η American Heart Association, τα αποτελέσματα θεωρούνται προκαταρκτικά μέχρι να δημοσιευθούν πλήρως σε επιστημονικό περιοδικό με peer review.
Τι βρήκαν οι ερευνητές
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν δεδομένα από το διεθνές δίκτυο TriNetX και συνέκριναν άτομα με χρόνια αϋπνία που είχαν καταγεγραμμένη μακροχρόνια χρήση μελατονίνης με παρόμοια άτομα που δεν είχαν καταγεγραμμένη χρήση.
Οι δύο ομάδες αντιστοιχίστηκαν ως προς δεκάδες παράγοντες, όπως ηλικία, φύλο, δείκτη μάζας σώματος, αρτηριακή πίεση, συνοδά νοσήματα και φαρμακευτική αγωγή. Από την ανάλυση αποκλείστηκαν άνθρωποι που είχαν ήδη καρδιακή ανεπάρκεια ή είχαν λάβει άλλα υπνωτικά φάρμακα.
Στη βασική ανάλυση, καρδιακή ανεπάρκεια καταγράφηκε στο 4,6% των ατόμων με μακροχρόνια χρήση μελατονίνης και στο 2,7% της ομάδας σύγκρισης. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 90% υψηλότερη σχετική πιθανότητα εμφάνισης καρδιακής ανεπάρκειας στην ομάδα της μελατονίνης.
Σε δεύτερη ανάλυση, όπου οι ερευνητές απαίτησαν τουλάχιστον δύο καταγεγραμμένες συνταγές με χρονική απόσταση τουλάχιστον 90 ημερών, η συσχέτιση παρέμεινε και αντιστοιχούσε σε περίπου 82% υψηλότερο κίνδυνο.
Τα ακόμη πιο εντυπωσιακά δευτερεύοντα ευρήματα
Η ανάλυση έδειξε επίσης ότι τα άτομα της ομάδας μελατονίνης είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα νοσηλείας με κωδικούς που σχετίζονταν με καρδιακή ανεπάρκεια, ενώ καταγράφηκε και υψηλότερη θνησιμότητα από κάθε αιτία στην πενταετία.
Οι αριθμοί ήταν εντυπωσιακοί: οι νοσηλείες που σχετίζονταν με καρδιακή ανεπάρκεια ήταν 19% στην ομάδα μελατονίνης έναντι 6,6% στην ομάδα σύγκρισης, ενώ οι θάνατοι από οποιαδήποτε αιτία ήταν 7,8% έναντι 4,3%.
Ακριβώς επειδή οι διαφορές είναι μεγάλες, οι ερευνητές θεωρούν ότι το θέμα αξίζει περαιτέρω διερεύνηση. Αυτό όμως δεν μετατρέπει τη συσχέτιση σε αιτιότητα.
Γιατί δεν σημαίνει ότι «η μελατονίνη βλάπτει την καρδιά»
Αυτό είναι το πιο σημαντικό σημείο για να διαβαστεί σωστά η μελέτη.
Οι άνθρωποι που καταφεύγουν σε μελατονίνη για μεγάλο διάστημα μπορεί να έχουν πιο σοβαρή ή επίμονη αϋπνία. Η ίδια η κακή ποιότητα ύπνου έχει συνδεθεί σε άλλες έρευνες με προβλήματα υγείας. Επιπλέον, παράγοντες όπως άγχος, κατάθλιψη, άλλα φάρμακα ή παθήσεις μπορούν να επηρεάζουν ταυτόχρονα τόσο την ανάγκη για βοήθεια στον ύπνο όσο και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Οι συγγραφείς δεν είχαν πλήρη δεδομένα για τη βαρύτητα της αϋπνίας ή για όλες τις ψυχιατρικές διαγνώσεις των συμμετεχόντων. Αυτή είναι σημαντική αδυναμία.
Υπάρχει και δεύτερο πρόβλημα: σε χώρες όπου η μελατονίνη πωλείται χωρίς συνταγή, κάποιος μπορεί να τη χρησιμοποιεί χωρίς αυτό να εμφανίζεται στον ηλεκτρονικό ιατρικό του φάκελο. Έτσι, ορισμένοι πραγματικοί χρήστες θα μπορούσαν να έχουν καταταχθεί λανθασμένα στην ομάδα των «μη χρηστών».
Τι είναι η μελατονίνη και γιατί τη χρησιμοποιούν τόσοι άνθρωποι
Η μελατονίνη είναι ορμόνη που παράγεται φυσιολογικά από τον οργανισμό και συμμετέχει στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, δηλαδή του εσωτερικού «ρολογιού» που επηρεάζει τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης.
Τα επίπεδά της αυξάνονται συνήθως όταν σκοτεινιάζει και μειώνονται με το φως της ημέρας. Συνθετικές μορφές της κυκλοφορούν ως φαρμακευτικά ή συμπληρωματικά προϊόντα, ανάλογα με τη χώρα και τη δοσολογία, και χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων για προβλήματα ύπνου ή jet lag.
Ακριβώς επειδή πρόκειται για ουσία που υπάρχει φυσιολογικά στο ανθρώπινο σώμα, πολλοί θεωρούν ότι η μακροχρόνια λήψη της είναι εξ ορισμού ακίνδυνη. Η συγκεκριμένη έρευνα δεν αποδεικνύει το αντίθετο, αλλά δείχνει ότι η υπόθεση αυτή χρειάζεται ισχυρότερα δεδομένα.
Τι λένε οι ίδιοι οι επιστήμονες
Η American Heart Association υπογραμμίζει ότι τα αποτελέσματα προέρχονται από επιστημονικό abstract και δεν έχουν ακόμη περάσει από την πλήρη διαδικασία peer review μιας ολοκληρωμένης δημοσίευσης.
Ο επικεφαλής ερευνητής τόνισε ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να φανεί αν η ίδια η μελατονίνη επηρεάζει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο ή αν η παρατηρούμενη συσχέτιση εξηγείται από άλλους παράγοντες.
Αυτό σημαίνει ότι ο τίτλος «η μελατονίνη αυξάνει 90% τον κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας» θα ήταν επιστημονικά υπερβολικός. Το ακριβές είναι ότι στη συγκεκριμένη ομάδα ενηλίκων με χρόνια αϋπνία, η μακροχρόνια καταγεγραμμένη χρήση συνδέθηκε με υψηλότερο κίνδυνο.
Τι πρέπει να κρατήσει όποιος τη χρησιμοποιεί
Το μήνυμα δεν είναι πανικός ούτε αυθαίρετη διακοπή ενός προϊόντος που έχει συστηθεί από γιατρό. Το μήνυμα είναι ότι η συστηματική χρήση ενός βοηθήματος ύπνου επί πολλούς μήνες αξίζει να επανεκτιμάται, ιδιαίτερα όταν η αϋπνία επιμένει.
Η χρόνια αϋπνία μπορεί να έχει διαφορετικές αιτίες και συχνά χρειάζεται να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα που βρίσκεται πίσω από αυτήν και όχι μόνο το σύμπτωμα. Όποιος λαμβάνει μελατονίνη μακροχρόνια ή έχει καρδιολογικό ιστορικό μπορεί να συζητήσει τη χρήση της με γιατρό ή φαρμακοποιό, αντί να αλλάξει μόνος του αγωγή ή δοσολογία.
Το βασικό συμπέρασμα
Η μελέτη των 130.828 ενηλίκων είναι αρκετά μεγάλη ώστε να προκαλεί ενδιαφέρον, αλλά όχι αρκετή από μόνη της για να καταδικάσει τη μελατονίνη.
Το πιο σημαντικό εύρημα είναι ότι η μακροχρόνια χρήση της δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως «αθώα» μόνο επειδή πρόκειται για φυσική ορμόνη. Η καρδιαγγειακή ασφάλεια της χρήσης για έναν χρόνο ή περισσότερο χρειάζεται καλύτερες, προοπτικές και τυχαιοποιημένες μελέτες.
Μέχρι τότε, η σωστή ανάγνωση είναι απλή: υπάρχει ένα ανησυχητικό σήμα που χρειάζεται επιβεβαίωση — όχι απόδειξη ότι η μελατονίνη προκαλεί καρδιακή ανεπάρκεια.
Πηγές
American Heart Association – Scientific Sessions 2025, Abstract MP2306
ScienceDaily – Long-term melatonin use linked to 90% higher heart failure risk, 29 Αυγούστου 2026