Υπάρχει κάτι παράξενο στην παγκόσμια οικονομία του 2026. Οι δείκτες επιμένουν ότι ο κόσμος δεν βρίσκεται σε ύφεση. 

Γνώμη του ΓΙΩΡΓΟΥ ΑΚΡΙΤΑ | Μ24Mosaiko24

Οι αγορές μπορούν να πλησιάζουν ιστορικά υψηλά, η τεχνητή νοημοσύνη κινητοποιεί ένα νέο κύμα επενδύσεων και το ΔΝΤ εξακολουθεί να προβλέπει παγκόσμια ανάπτυξη 3% φέτος και 3,4% το 2027. Κι όμως, για εκατομμύρια νοικοκυριά η λέξη «ανάπτυξη» ακούγεται περισσότερο σαν στατιστική έννοια παρά σαν προσωπική εμπειρία.

Αυτή είναι, κατά τη γνώμη μου, η μεγάλη κοινωνική αντίφαση της εποχής: η παγκόσμια οικονομία δείχνει αξιοσημείωτη αντοχή, αλλά ο άνθρωπος που τη χρηματοδοτεί με την εργασία, την κατανάλωση και τους φόρους του αισθάνεται ολοένα λιγότερο ασφαλής μέσα σε αυτήν.

Ένας κόσμος ανάμεσα σε πόλεμο και τεχνολογία

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο περιγράφει την παγκόσμια οικονομία ως παγιδευμένη ανάμεσα σε δύο αντίρροπες δυνάμεις: το ενεργειακό σοκ του πολέμου στη Μέση Ανατολή και την επενδυτική έκρηξη που προκαλεί η τεχνητή νοημοσύνη. Η ανάπτυξη προβλέπεται στο 3% για το 2026, όμως ο παγκόσμιος πληθωρισμός έχει αναθεωρηθεί στο 4,7% και η αποκλιμάκωσή του έχει ουσιαστικά σταματήσει.

Πηγή: https://www.imf.org/en/publications/weo/issues/2026/07/08/world-economic-outlook-update-july-2026

Αυτό δεν είναι απλώς μακροοικονομική λεπτομέρεια. Σημαίνει ότι δύο άνθρωποι που ζουν στην ίδια παγκόσμια οικονομία μπορεί να βιώνουν δύο εντελώς διαφορετικές πραγματικότητες. Ο ένας εργάζεται σε έναν κλάδο που τροφοδοτείται από δισεκατομμύρια επενδύσεων στην τεχνολογία. Ο άλλος πληρώνει ακριβότερα ενέργεια, μεταφορές, ενοίκιο και τρόφιμα χωρίς να βλέπει αντίστοιχη άνοδο στο πραγματικό του εισόδημα.

Η Αμερική δείχνει το παράδοξο

Τα τελευταία στοιχεία από τις ΗΠΑ είναι χαρακτηριστικά. Ο πληθωρισμός τον Ιούλιο διαμορφώθηκε στο 3,4% σε ετήσια βάση. Δεν πρόκειται για επιστροφή στις ακραίες πληθωριστικές εξάρσεις προηγούμενων ετών, αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον στόχο της Federal Reserve. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με το Reuters, οι πραγματικοί μισθοί υποχώρησαν 0,2% σε ετήσια βάση.

Πηγή Reuters: https://www.reuters.com/business/us-consumer-prices-increase-expected-july-2026-08-12/

Εδώ βρίσκεται όλη η ουσία. Δεν αρκεί να λες στον πολίτη ότι ο πληθωρισμός «υποχωρεί», όταν οι τιμές που έχουν ήδη ανέβει παραμένουν ψηλά. Η επιβράδυνση της ακρίβειας δεν σημαίνει επιστροφή στις παλιές τιμές. Σημαίνει απλώς ότι το βάρος μεγαλώνει πιο αργά.

Χρηματιστήρια ψηλά, δημόσιο χρέος ακόμη ψηλότερα

Την ίδια στιγμή, οι παγκόσμιες αγορές έχουν βρεθεί κοντά σε ιστορικά υψηλά, ενισχυμένες από την τεχνολογική αισιοδοξία. Όμως πίσω από τη λάμψη των χρηματιστηριακών δεικτών υπάρχει μια δεύτερη εικόνα. Το αμερικανικό δημοσιονομικό έλλειμμα έφτασε τα 432 δισ. δολάρια μόνο τον Ιούλιο, ενώ το σωρευτικό έλλειμμα του οικονομικού έτους βρίσκεται περίπου στα 1,8 τρισ. δολάρια και το συνολικό χρέος πλησιάζει τα 40 τρισ.

Πηγή Reuters: https://www.reuters.com/commentary/reuters-open-interest/global-markets-trading-day-graphic-2026-08-12/

Η ερώτηση επομένως δεν είναι μόνο αν μπορούν οι οικονομίες να συνεχίσουν να αναπτύσσονται. Είναι πόσο κοστίζει αυτή η ανάπτυξη, ποιος αναλαμβάνει τον λογαριασμό και πόσο δημοσιονομικό χώρο θα έχουν οι κυβερνήσεις όταν έρθει η επόμενη πραγματική κρίση.

Η Κίνα έχει το αντίθετο πρόβλημα

Στην Κίνα, το πρόβλημα παίρνει σχεδόν αντίστροφη μορφή. Ο πληθωρισμός καταναλωτή παραμένει ασθενής και η εγχώρια ζήτηση δυσκολεύεται να αποκτήσει δυναμική, την ώρα που η κρίση στην αγορά ακινήτων εξακολουθεί να βαραίνει την εμπιστοσύνη. Η παραγωγική μηχανή υπάρχει, αλλά η κατανάλωση δεν ακολουθεί με την ίδια δύναμη.

Πηγή Reuters: https://www.reuters.com/world/china/chinas-producer-inflation-eases-july-below-expectations-2026-08-09/

Και αυτό είναι ένα ακόμη μάθημα της σημερινής εποχής: ούτε η τεράστια παραγωγική δυνατότητα από μόνη της εγγυάται ευημερία. Χωρίς εμπιστοσύνη, εισόδημα και αίσθημα ασφάλειας, ο πολίτης δεν καταναλώνει επειδή κάποιος οικονομικός δείκτης τού λέει ότι πρέπει να αισιοδοξεί.

Το πετρέλαιο εξακολουθεί να κρατά το σπίρτο

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή υπενθυμίζει ότι η παγκόσμια οικονομία παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη στη γεωγραφία. Η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έχει ήδη προκαλέσει έντονες διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου. Ακόμη και ο OPEC αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψή του για την αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου το 2026.

Πηγή Reuters: https://www.reuters.com/business/energy/opec-further-lowers-2026-global-oil-demand-growth-forecast-2026-08-12/

Το πετρέλαιο δεν μένει ποτέ στο πετρέλαιο. Περνά στη μεταφορά, στην παραγωγή, στο ράφι, στο αεροπορικό εισιτήριο, στον λογαριασμό και τελικά στο διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού.

Η Ελλάδα μέσα σε αυτόν τον κόσμο

Για την Ελλάδα η εξίσωση είναι ακόμη πιο ευαίσθητη. Το ΔΝΤ προβλέπει ανάπτυξη 1,8% το 2026, χαμηλότερη κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από ό,τι αναμενόταν πριν από το σοκ του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας και η ασθενέστερη εξωτερική ζήτηση πιέζουν κατανάλωση και τουρισμό, ενώ οι ευρωπαϊκοί πόροι και οι δημόσιες επενδύσεις λειτουργούν ως αντίβαρο.

Πηγή ΔΝΤ: https://www.elibrary.imf.org/view/journals/002/2026/108/article-A001-en.xml

Για μια χώρα σαν τη δική μας, επομένως, η παγκόσμια οικονομία δεν είναι μια μακρινή ιστορία της Wall Street ή του Πεκίνου. Ένα δεξαμενόπλοιο που καθυστερεί στο Ορμούζ, μια απόφαση επιτοκίων στην Ουάσιγκτον ή μια επιβράδυνση στην Κίνα μπορούν, με διαφορετικές διαδρομές, να φτάσουν μέχρι την ελληνική επιχείρηση και το οικογενειακό ταμείο.

Η προσωπική μου άποψη: έχουμε αρχίσει να μετράμε το λάθος πράγμα

Η οικονομία χρειάζεται αριθμούς. Χωρίς αυτούς δεν υπάρχει σοβαρή ανάλυση. Όμως ίσως έχουμε αρχίσει να ζητάμε από έναν αριθμό —το ΑΕΠ— να μας εξηγήσει πολύ περισσότερα απ’ όσα μπορεί.

Μια χώρα μπορεί να αναπτύσσεται και ταυτόχρονα ένας νέος να αδυνατεί να νοικιάσει σπίτι. Μια χρηματιστηριακή αγορά μπορεί να γράφει ρεκόρ ενώ μια οικογένεια περιορίζει το σούπερ μάρκετ. Μια εταιρεία μπορεί να επενδύει δισεκατομμύρια στην τεχνητή νοημοσύνη ενώ ένας εργαζόμενος αναρωτιέται αν η ίδια τεχνολογία θα κάνει τη δουλειά του καλύτερη ή περιττή.

Δεν πρόκειται για απόρριψη της ανάπτυξης. Το αντίθετο. Πρόκειται για την απαίτηση η ανάπτυξη να ξανασυνδεθεί με τον λόγο για τον οποίο έχει σημασία: την ποιότητα της ανθρώπινης ζωής.

Η μεγάλη μάχη των επόμενων ετών, κατά τη γνώμη μου, δεν θα είναι μόνο ανάμεσα στον πληθωρισμό και τα επιτόκια, ούτε ανάμεσα στην Κίνα και τις ΗΠΑ, ούτε καν ανάμεσα στην παλιά και τη νέα τεχνολογία. Θα είναι η μάχη για το αν η παραγωγικότητα, η τεχνολογική πρόοδος και ο νέος πλούτος θα μετατραπούν σε πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα, προσιτή στέγη, αξιοπρεπή εργασία και ασφάλεια για περισσότερους ανθρώπους.

Γιατί μια οικονομία που μεγαλώνει στους πίνακες αλλά μικραίνει στην καθημερινότητα των πολιτών μπορεί να παραμένει τεχνικά ισχυρή. Κοινωνικά, όμως, αρχίζει να χάνει το σημαντικότερο κεφάλαιό της: την εμπιστοσύνη.

Πηγές / τεκμηρίωση