Ελλάδα 2035: Θα είναι χώρα για να ζεις ή μόνο για να την επισκέπτεσαι;

ΑΠΟΨΗ / FOCUS | Γιώργος Ακρίτας

Τελευταία ενημέρωση: 17 Αυγούστου 2026

Τουρισμός σε ρεκόρ, στέγη σε πίεση, νερό σε έλλειψη, πληθυσμός που γερνά. Ο Γιώργος Ακρίτας γράφει γιατί το πραγματικό διακύβευμα πριν από τη ΔΕΘ και τις εκλογές δεν είναι μόνο ποιος θα κερδίσει – αλλά αν η Ελλάδα θα παραμείνει βιώσιμη και κατοικήσιμη για τους ίδιους τους ανθρώπους της.

Υπάρχει ένα ερώτημα που δεν χωρά εύκολα σε προεκλογικά φυλλάδια, δεν απαντιέται με μία φοροελάφρυνση και δεν κλείνει με μία καλή σεζόν στον τουρισμό:

Σε δέκα χρόνια, η Ελλάδα θα είναι μια χώρα στην οποία οι άνθρωποί της μπορούν να χτίσουν ζωή ή μια πανέμορφη χώρα την οποία θα μπορούν κυρίως να απολαμβάνουν όσοι έχουν ήδη χρήματα;

Αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι το πραγματικό πολιτικό ερώτημα της εποχής μας.

Όχι αν η οικονομία αναπτύσσεται. Αναπτύσσεται.
Όχι αν ο τουρισμός φέρνει χρήματα. Φέρνει.
Όχι αν υπάρχουν επενδύσεις. Υπάρχουν.
Όχι αν η ανεργία έχει υποχωρήσει σε σχέση με τα χρόνια της κρίσης. Έχει υποχωρήσει.

Το ερώτημα είναι διαφορετικό:

Μετατρέπεται αυτή η πρόοδος σε μια καλύτερη, ασφαλέστερη και οικονομικά βιώσιμη ζωή για τον άνθρωπο που μένει εδώ;

Γιατί όταν μια χώρα καταγράφει ρεκόρ επισκεπτών αλλά οι νέοι δυσκολεύονται να νοικιάσουν σπίτι, όταν οι τουριστικές εισπράξεις ανεβαίνουν αλλά νησιά μπαίνουν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, όταν η οικονομία μεγαλώνει αλλά ο πληθυσμός γερνά και το εργατικό δυναμικό συρρικνώνεται, τότε δεν έχουμε τέσσερα διαφορετικά προβλήματα.

Έχουμε ένα μεγάλο εθνικό πρόβλημα με τέσσερα πρόσωπα.

Η Ελλάδα των ρεκόρ υπάρχει – και πρέπει να το αναγνωρίζουμε

Η εύκολη δημοσιογραφία έχει δύο εκδοχές. Η μία λέει ότι όλα πάνε περίφημα. Η άλλη ότι όλα καταρρέουν.

Και οι δύο είναι βολικές. Και οι δύο είναι λάθος.

Η ελληνική οικονομία έχει πραγματικά θετικά στοιχεία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ανάπτυξη 1,8% για το 2026 και περαιτέρω μείωση της ανεργίας, ενώ η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραφε ανεργία περίπου 8% τον Ιούνιο. Αυτό δεν είναι αμελητέο, ειδικά για μια χώρα που πριν από λίγα χρόνια είχε γίνει διεθνές συνώνυμο της οικονομικής κρίσης.
Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Οικονομική πρόβλεψη για την Ελλάδα | ΕΛΣΤΑΤ

Ο τουρισμός, ακόμη περισσότερο, βρίσκεται σε εντυπωσιακή τροχιά. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, στο διάστημα Ιανουαρίου–Μαΐου 2026 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν 25,8% και η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση 20,9%. Μόνο τον Μάιο, το ταξιδιωτικό ισοζύγιο εμφάνισε πλεόνασμα άνω των 2 δισ. ευρώ.
Τράπεζα της Ελλάδος – Ταξιδιωτικό ισοζύγιο Μαΐου 2026

Αυτά είναι επιτυχίες.

Το λάθος αρχίζει όταν θεωρούμε ότι μια καλή μακροοικονομική επίδοση απαντά αυτομάτως στο ερώτημα της ποιότητας ζωής.

Δεν το απαντά.

Το πρώτο καμπανάκι: Αν δεν μπορείς να βρεις σπίτι, δεν σε νοιάζει πόσο ανέβηκε το ΑΕΠ

Η στέγαση είναι ίσως το καθαρότερο παράδειγμα.

Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι στην Ελλάδα το 36% του διαθέσιμου εισοδήματος κατευθύνεται κατά μέσο όρο στη στέγαση – το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις πόλεις, 29% του πληθυσμού ζει σε νοικοκυριά όπου το κόστος κατοικίας ξεπερνά το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Και 43% ζει σε νοικοκυριά με καθυστερήσεις σε στεγαστικό, ενοίκιο ή λογαριασμούς κοινής ωφέλειας.
Eurostat – Housing in Europe

Δεν μιλάμε πια για ένα πρόβλημα των πολύ φτωχών.

Μιλάμε για τον 27χρονο που δουλεύει αλλά δεν μπορεί να φύγει από το πατρικό του. Για το ζευγάρι που αναβάλλει ένα παιδί επειδή ένα δεύτερο δωμάτιο αλλάζει ολόκληρο τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Για τον εκπαιδευτικό που διορίζεται σε νησί και ανακαλύπτει ότι το σπίτι που νοικιαζόταν τον χειμώνα εξαφανίζεται το καλοκαίρι. Για τον εργαζόμενο στην Αθήνα που πρέπει να αποφασίσει αν θα ζήσει κοντά στη δουλειά του ή αν θα περνά δύο ώρες την ημέρα στις μετακινήσεις.

Και η πίεση δεν έχει σταματήσει. Η Eurostat κατέγραψε αύξηση 5% στα ενοίκια στην Ελλάδα στο πρώτο τρίμηνο του 2026 σε σύγκριση με τον μέσο όρο του 2025.
Eurostat – House prices and rents, Q1 2026

Το Reuters κατέγραψε τον Φεβρουάριο ότι τα ενοίκια στην Αθήνα είχαν αυξηθεί πάνω από 50% από το 2019, ενώ έκθεση που επικαλείται υπολογίζει έλλειμμα περίπου 180.000 κατοικιών στις μεγάλες ελληνικές πόλεις.
Reuters – Η στεγαστική πίεση στην Ελλάδα

Ας το πούμε απλά:

Μια χώρα που δεν προσφέρει προσιτή κατοικία στους ανθρώπους που εργάζονται σε αυτήν υπονομεύει την ίδια την ανάπτυξή της.

Δεν είναι κοινωνική ευαισθησία. Είναι οικονομική αριθμητική.

Το δεύτερο καμπανάκι: Ο τουρισμός δεν πρέπει να κερδίσει τον τόπο που τον δημιούργησε

Δεν είμαι εναντίον του τουρισμού. Το αντίθετο.

Ο τουρισμός είναι ένας από τους μεγαλύτερους πλούτους της Ελλάδας. Φέρνει εισόδημα, επενδύσεις, θέσεις εργασίας, ζωή σε περιοχές που διαφορετικά μπορεί να ερήμωναν.

Όμως υπάρχει μια παγίδα:

να αρχίσουμε να μετράμε την επιτυχία μόνο με αριθμό αφίξεων.

Το 2026 δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να μεγαλώσει η ζήτηση. Οι αφίξεις και τα έσοδα αυξάνονται θεαματικά. Την ίδια ώρα, όμως, οι υποδομές πολλών δημοφιλών προορισμών σχεδιάστηκαν για πολύ μικρότερους πληθυσμούς.

Στην Αστυπάλαια, για παράδειγμα, το Reuters περιέγραψε έναν μόνιμο πληθυσμό περίπου 1.400 ανθρώπων που το καλοκαίρι μπορεί να φτάσει περίπου τους 7.000. Επτά ελληνικά νησιά είχαν κηρυχθεί το 2026 σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω ξηρασίας, ενώ το νησί αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει πρόσθετη προσωρινή μονάδα αφαλάτωσης.
Reuters – Ελληνικά νησιά και λειψυδρία

Εδώ είναι η αντίφαση.

Ο επισκέπτης έρχεται για το γαλάζιο, το τοπίο, το νερό, τη φιλοξενία, την αυθεντικότητα.

Αν για να αυξάνουμε αδιάκοπα τις αφίξεις εξαντλούμε το νερό, πιέζουμε τα δίκτυα, μετατρέπουμε τη μακροχρόνια κατοικία σε βραχυχρόνια μίσθωση και κάνουμε ακριβότερη τη ζωή του κατοίκου, τότε σταδιακά καταστρέφουμε ακριβώς το προϊόν που πουλάμε.

Η σωστή λέξη δεν είναι «λιγότερος τουρισμός».

Είναι καλύτερος τουρισμός.

Με περισσότερη δαπάνη ανά επισκέπτη, μεγαλύτερη σεζόν, καλύτερες υποδομές, αυστηρότερη χωροταξία και πραγματική επιστροφή του τουριστικού πλούτου στην καθημερινότητα της τοπικής κοινωνίας.

Αξίζει μάλιστα να προσέξουμε μια λεπτομέρεια στα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος: τον Μάιο του 2026 οι αφίξεις αυξήθηκαν, αλλά η μέση δαπάνη ανά ταξίδι μειώθηκε κατά 1,4%.
Τράπεζα της Ελλάδος

Ο αριθμός των ανθρώπων από μόνος του δεν είναι στρατηγική.

Το τρίτο καμπανάκι: Το νερό από περιβαλλοντικό θέμα γίνεται οικονομικό θέμα

Αν πριν από δέκα χρόνια έλεγες ότι το νερό θα ήταν από τα βασικά οικονομικά και πολιτικά ζητήματα της Ελλάδας, αρκετοί θα το θεωρούσαν υπερβολή.

Το 2026 δεν ακούγεται καθόλου υπερβολικό.

Η ξηρασία στα νησιά, οι παρατεταμένοι καύσωνες και οι πυρκαγιές δεν είναι πια περιστατικά που μπαίνουν σε διαφορετικές σελίδες της εφημερίδας. Είναι κρίκοι της ίδιας αλυσίδας.

Στις 12 Αυγούστου, ο επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος του πρωθυπουργού, Μιχάλης Αργυρού, δήλωσε στο Reuters ότι οι πυρκαγιές και οι καύσωνες αποτελούν αυξανόμενο μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο δημοσιονομικό κίνδυνο για την Ελλάδα, ενώ η χώρα αυξάνει επενδύσεις σε νερό και ενέργεια σε τουριστικές περιοχές.
Reuters – Κλιματικοί κίνδυνοι και ελληνική οικονομία, 12/8/2026

Αυτή είναι μια πολύ σημαντική παραδοχή.

Η κλιματική κρίση δεν είναι μόνο ζήτημα θερμοκρασίας.

Είναι ασφάλιστρα.
Είναι ζημιές σε σπίτια.
Είναι αγροτική παραγωγή.
Είναι κόστος πυρόσβεσης.
Είναι ηλεκτρική ενέργεια.
Είναι τουρισμός.
Είναι νερό.
Είναι προϋπολογισμός.

Κάθε ευρώ που αναγκάζεται το κράτος να δαπανήσει για να αποκαταστήσει μια καταστροφή είναι ένα ευρώ που δεν επενδύθηκε έγκαιρα για να μειώσει τον κίνδυνο.

Γι' αυτό η πρόληψη δεν είναι «πράσινη πολυτέλεια».

Είναι η φθηνότερη οικονομική πολιτική που μπορεί να κάνει μια χώρα με το κλίμα της Ελλάδας.

Το τέταρτο καμπανάκι: Η Ελλάδα μεγαλώνει οικονομικά ενώ μικραίνει δημογραφικά

Και ύστερα υπάρχει το πιο αργό πρόβλημα απ' όλα.

Επειδή είναι αργό, το συνηθίζουμε.

Η Ελλάδα γερνά.

Η Eurostat υπολογίζει ότι η διάμεση ηλικία στην Ελλάδα ήταν 47,2 έτη το 2025, μία από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από το 2005 αυξήθηκε κατά 8 χρόνια.
Eurostat – Demography of Europe 2026

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιεί ότι, με βάση τις δημογραφικές τάσεις, ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας της Ελλάδας προβλέπεται να μειωθεί περίπου κατά ένα τρίτο έως το 2070.
European Commission – Country Report Greece 2026

Αυτό δεν είναι πρόβλημα του 2070.

Ξεκινά τώρα.

Λιγότεροι νέοι σημαίνει δυσκολότερη στελέχωση επιχειρήσεων, νοσοκομείων και σχολείων. Σημαίνει μικρότερη φορολογική βάση. Σημαίνει πίεση στο ασφαλιστικό. Σημαίνει χωριά, νησιά και μικρές πόλεις που χάνουν κρίσιμη μάζα πληθυσμού.

Και εδώ όλα συνδέονται ξανά.

Πώς θα πείσεις έναν 30χρονο να μείνει στην Ελλάδα και να κάνει οικογένεια αν δεν μπορεί να εξασφαλίσει σπίτι;

Πώς θα κρατήσεις εργαζομένους στα νησιά όταν η κατοικία είναι διαθέσιμη κυρίως εκτός τουριστικής περιόδου;

Πώς θα αναζωογονήσεις την περιφέρεια αν οι βασικές υπηρεσίες απομακρύνονται όσο ο πληθυσμός μειώνεται;

Το δημογραφικό δεν λύνεται με ένα επίδομα γέννησης.

Λύνεται όταν ο νέος άνθρωπος πιστεύει ότι μπορεί να σχεδιάσει το αύριο.

Η πραγματική Ελλάδα των δύο ταχυτήτων

Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, η μεγαλύτερη πολιτική παγίδα.

Η κυβέρνηση έχει επιχειρήματα για να πει ότι η χώρα έχει προχωρήσει. Υπάρχουν οικονομικοί δείκτες που το στηρίζουν, επενδύσεις, χαμηλότερη ανεργία, ψηφιακές υπηρεσίες, έργα υποδομής και ισχυρός τουρισμός. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να προβλέπει θετική ανάπτυξη, αν και σημειώνει ότι η ενεργειακή πίεση περιορίζει το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών.
Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Economic Forecast

Ταυτόχρονα, ο πολίτης έχει εξίσου βάσιμα επιχειρήματα για να πει ότι δεν αισθάνεται την ίδια πρόοδο στην καθημερινότητά του.

Και οι δύο μπορούν να έχουν δίκιο.

Αυτό είναι το δύσκολο.

Η Ελλάδα μπορεί ταυτόχρονα να είναι πιο ισχυρή δημοσιονομικά και πιο δύσκολη για έναν νέο ενοικιαστή.

Μπορεί να έχει περισσότερα τουριστικά έσοδα και μεγαλύτερη πίεση στα νησιά.

Μπορεί να έχει χαμηλότερη ανεργία και να δυσκολεύεται να βρει προσωπικό.

Μπορεί να προσελκύει επενδύσεις και να βλέπει τους κατοίκους ορισμένων περιοχών να αισθάνονται ότι η γειτονιά τους δεν τους ανήκει πια.

Αν δεν αντιληφθούμε αυτή τη διπλή πραγματικότητα, η πολιτική αντιπαράθεση θα συνεχίσει να μοιάζει με δύο ανθρώπους που κοιτούν διαφορετικές χώρες.

Γιατί αυτό είναι το πραγματικό θέμα της ΔΕΘ

Σε λίγες εβδομάδες, η ΔΕΘ θα γεμίσει αριθμούς.

Φορολογικοί συντελεστές.
Μισθοί.
Συντάξεις.
Επιδόματα.
Δημοσιονομικός χώρος.
Παρεμβάσεις για τη μεσαία τάξη.

Η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι οι τελικές αποφάσεις για το πακέτο της ΔΕΘ θα ληφθούν στα τέλη Αυγούστου και επιμένει ότι οι εθνικές εκλογές θα γίνουν το 2027.
ΕΡΤnews – ΔΕΘ και εκλογές 2027

Στο κυβερνητικό σχεδιασμό έχουν επίσης παρουσιαστεί παρεμβάσεις για τη στέγαση, μεταξύ των οποίων σχεδιασμός για 20.000 κατοικίες και 8.500 φοιτητικές εστίες, ενώ η μεσαία τάξη και το διαθέσιμο εισόδημα βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα της ΔΕΘ.
Ελληνική Κυβέρνηση – Υπουργικό Συμβούλιο 30/7/2026 | ΕΡΤnews – Οικονομικό πακέτο ΔΕΘ

Όλα αυτά έχουν σημασία.

Αλλά εγώ θα κρίνω τη ΔΕΘ με διαφορετικό μέτρο.

Όχι με το πόσο μεγάλο ακούγεται το συνολικό πακέτο.

Αλλά με το αν οι πολιτικές που θα ανακοινωθούν απαντούν σε πέντε συγκεκριμένες ερωτήσεις:

Μπορεί ένας εργαζόμενος με φυσιολογικό μισθό να βρει αξιοπρεπές σπίτι χωρίς να παραδίδει τη μισή ζωή του στο ενοίκιο;
Μπορεί ένα νησί να αυξάνει τον τουρισμό χωρίς να ξεμένει από νερό και εργαζομένους;
Μπορεί μια νέα οικογένεια να κάνει παιδί χωρίς να θεωρεί τη στέγη, την παιδεία και τη φροντίδα απαγορευτικά κόστη;
Μπορεί η χώρα να προστατεύσει τις υποδομές και την οικονομία της πριν έρθει η επόμενη πυρκαγιά και όχι μόνο μετά;
Μπορεί η ανάπτυξη να μετριέται όχι μόνο στο ΑΕΠ αλλά και στον χρόνο, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής του πολίτη;

Αν η απάντηση είναι ναι, τότε η ΔΕΘ θα έχει ουσία.

Αν όχι, θα έχουμε ξανά ένα μεγάλο πολιτικό γεγονός που θα εξαφανιστεί μέσα στον θόρυβο της επόμενης εβδομάδας.

Τι θα έκανα διαφορετικά

Δεν πιστεύω σε μία μαγική λύση.

Πιστεύω όμως σε πέντε επιλογές που πρέπει να γίνουν εθνικές προτεραιότητες και όχι τετραετείς κομματικές υποσχέσεις.

Πρώτον, κατοικία ως υποδομή. Όπως χτίζουμε δρόμους και δίκτυα, πρέπει να αυξήσουμε συστηματικά την προσφορά κατοικιών: κλειστά ακίνητα πίσω στην αγορά, κοινωνική και προσιτή κατοικία, φοιτητικές εστίες, κανόνες που αποτρέπουν την πλήρη τουριστικοποίηση ολόκληρων γειτονιών.

Δεύτερον, τουρισμός με όρια και αξία. Δεν χρειαζόμαστε παντού περισσότερους ανθρώπους. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη αξία ανά επισκέπτη, ισχυρότερη εκτός αιχμής περίοδο και επενδύσεις σε νερό, απορρίμματα, μεταφορές και ενέργεια πριν εγκριθεί η επόμενη έκρηξη κλινών.

Τρίτον, εθνικό σχέδιο νερού και κλιματικής ανθεκτικότητας. Δίκτυα που δεν χάνουν νερό, επαναχρησιμοποίηση, αποθήκευση, στοχευμένη αφαλάτωση, έξυπνη άρδευση και πραγματική πρόληψη πυρκαγιών.

Τέταρτον, δημογραφική πολιτική που αρχίζει από τη ζωή και όχι από τη γέννηση. Στέγη, παιδικοί σταθμοί, εργασία, σταθερότητα, σχολεία, υγεία και πραγματική δυνατότητα συμφιλίωσης οικογένειας και επαγγελματικής ζωής.

Πέμπτον, μέτρηση της επιτυχίας με περισσότερους δείκτες. ΑΕΠ, ναι. Αλλά και ποσοστό εισοδήματος που πάει στη στέγη, χρόνος μετακίνησης, κόστος ενέργειας, πρόσβαση σε νερό, αποταμίευση των νοικοκυριών, ηλικία αποχώρησης από το πατρικό, ποιότητα δημόσιων υπηρεσιών.

Γιατί αν μετράς λάθος πράγματα, στο τέλος κυβερνάς λάθος πραγματικότητα.

Η Ελλάδα δεν κινδυνεύει να αποτύχει – κινδυνεύει να πετύχει με λάθος τρόπο

Αυτό είναι το σημείο που με ανησυχεί περισσότερο.

Δεν θεωρώ πιθανό η Ελλάδα να ξαναγυρίσει ξαφνικά στην εικόνα του 2010.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι πιο ύπουλος.

Να έχουμε περισσότερους επισκέπτες, ακριβότερα ακίνητα, περισσότερες επενδύσεις και καλύτερους δημοσιονομικούς δείκτες – αλλά την ίδια στιγμή ο μέσος νέος άνθρωπος να δυσκολεύεται περισσότερο να αποκτήσει σπίτι, να δημιουργήσει οικογένεια και να φανταστεί τον εαυτό του εδώ σε είκοσι χρόνια.

Με άλλα λόγια:

να πετύχουμε ως προορισμός και να αποτύχουμε ως τόπος ζωής.

Αν συμβεί αυτό, κανένα ρεκόρ τουριστικών εισπράξεων δεν θα είναι αρκετό.

Η δική μου θέση

Θέλω μια Ελλάδα που να είναι εξαιρετική για τον επισκέπτη.

Αλλά πρώτα πρέπει να είναι καλή για τον κάτοικο.

Θέλω μια Αθήνα που να προσελκύει επενδυτές.

Αλλά να μην εκδιώκει τον δάσκαλο, τον νοσηλευτή, τον νέο εργαζόμενο και την οικογένεια από τη γειτονιά τους.

Θέλω νησιά γεμάτα ζωή.

Όχι νησιά γεμάτα μόνο τρεις μήνες τον χρόνο και εξαντλημένα τους υπόλοιπους εννέα.

Θέλω ανάπτυξη.

Αλλά ανάπτυξη που να αφήνει πίσω της σπίτια, νερό, υποδομές, καλύτερους μισθούς, οικογένειες και ανθρώπους που επιλέγουν να μείνουν.

Οι εκλογές θα έρθουν. Τα κόμματα θα μετρηθούν. Οι δημοσκοπήσεις θα αλλάξουν. Οι εξαγγελίες της ΔΕΘ θα γίνουν πρωτοσέλιδα.

Αλλά το πραγματικό τεστ της πολιτικής δεν θα είναι ποιος θα κερδίσει ένα βράδυ.

Θα είναι τι χώρα θα υπάρχει το πρωί της επόμενης δεκαετίας.

Η Ελλάδα του 2035 θα είναι χώρα για να ζεις ή μόνο για να την επισκέπτεσαι;

Αυτό είναι, για μένα, το ερώτημα που αξίζει να γίνει η μεγάλη συζήτηση τώρα.